Co widać z klatki

Poniższy tekst został wcześniej opublikowany u zaprzyjaźnionych Solidarnych 2010, a dziś udostępniam go tu, dla pożytku i dobra wspólnego.

Parę dni temu, całkowicie oczywiście niezależna, samorządna i samodzielna w każdym swoim posunięciu tak zwana Prokuratoria Generalna ogłosiła, że dzieci, żony, mężowie i rodzice poległych w Smoleńsku osób, jeśli tylko złożą odpowiedni wniosek, dostaną od polskiego państwa po 250 tys złotych na głowę. Dodatkowo, jeśli ktoś się okaże na tyle pazerny, że całe 250 tys. będzie mu za mało, naturalnie będzie mógł dostać jeszcze więcej, i być może obejmie to nawet osoby spoza tego wstępnie zakreślonego zakresu, choć ta akurat kwestia, już będzie wymagała negocjacji.

Wiadomość ta pojawiła się zupełnie nieoczekiwanie, a sposób w jaki pzostala dostarczona, też robił wrażenie działania, jak to mówią, „prosto zza winkla”. Idzie sobie człowiek spokojnie drogą, a tu zza rogu wypada na niego bandzior z kijem i trzask go w łeb. Niczego nieświadomi obywatele siedzieli więc sobie pewnego spokojnego popołudnia wygodnie w swoich fotelach, przed nimi dyskretnie falował błękit ekranu, a tu nagle, na żółtym pasku pojawił się napis: „Każdy bliski ofiar katastrofy w Smoleńsku otrzyma od państwa po ćwierć miliona złotych”.

Na mnie – zresztą, jak podejrzewam, nie tylko na mnie – największe wrażenie zrobiło to „ćwierć miliona”. Zabrzmiało bowiem ono tak, że już tylko można było czekać aż odezwą się werble, a ruski chór krasnoarmiejców odśpiewa tę sumę tak, by każdy dokładnie wiedział, o jakie pieniądze chodzi. Miliony, towarzysze – miliony! To się akurat nie wydarzyło, ale jak najbardziej odpowiednio wytresowani redaktorzy bardzo się postarali, żeby zamiast tych tysięcy, owe miliony zabrzmiały odpowiednio głośno.

Oczywiście, każdy średnio gramotny obywatel doskonale rozumiał, jaki to spektakl postanowiono nam urządzić. Tym bardziej, można było mieć od początku pewność, że i rodziny pomordowanych, a także ich adwokaci świetnie się zorientują w tej najbardziej podłej prowokacji. I tak się oczywiście natychmiast stało. O ile się nie mylę, jedynie adwokat pani Szmajdzińskiej i pana Deresza, a z tak zwanych naszych, Roman Giertych – jak się nagle okazuje, też którąś z rodzin w tym nieszczęściu reprezentujący – jak usłyszeli o tych pieniądzach, ucieszyli się jak dzieci, no ale jeśli idzie o nich, sprawę mamy od dawna zamkniętą, więc cokolwiek oni zrobią, czy powiedzą, nas już to nie zdziwi. Reszta, jak mówię, oświadczyła, że takiej bezczelności świat nie widział i niech sobie prokuratura, wraz ze swoimi administratorami, wsadzi tę pieniądze w którąkolwiek z dostępnych dziur.

No i – pomijając żywą oczywiście dyskusję na różnego rodzaju internetowych forach na temat pisowskiej pazerności – mamy znów pełen napięcia spokój. Jedyne co, jak się zdaje po tym wybryku władzy, nam pozostało, to kolejna nauczka. Wydaje mi się jednak, że dość interesująca. Otóż oni muszą być albo już wręcz nieprzyzwoicie zdesperowani, i cokolwiek już dziś robią, dowiodą wyłącznie swojego obłąkania, albo trzymają stały poziom, tyle że w skali dotychczas nam nieznanej. Ten bowiem rodzaj myślenia, jest dla zwykłego człowieka całkowicie porażający. W sposób całkowicie oczywisty, oni musieli uznać, że te pieniądze, to będzie dobra przynęta. I to nie tylko na durny naród, który jak słyszy słowo ‘milion’, dostaje dreszczy, ale przede wszystkim na tak ciężko doświadczone rodziny. Oni najwyraźniej musieli przenieść na innych swój własny, absolutnie chory, sposób patrzenia na świat, i uwierzyli, ze jak taki na przykład mąż pani posłanki Natali Świat usłyszy, ile to nagle może dostać pieniędzy, natychmiast zapomni o bożym świecie i wyciągnie po te pieniądze rękę. Tymczasem stało się tak, że w powietrzu zawisły tylko dwie ręce. Dwóch szczególnych adwokatów.

W ten typ kalkulacji oczywiście cywilizowanemu człowiekowi trudno jest uwierzyć, ale tak to musiało być. Oni, publikując tę informację w taki sposób, musieli tak właśnie myśleć. Musieli liczyć na to, że rodziny się na te pieniądze połaszą. Inaczej, musielibyśmy uznać, że mamy już tylko do czynienia z efektem klatki. Obie ewentualności zresztą możemy przyjąć z całkowitą i zimną satysfakcją.

Gdy System założył kastet

Właśnie dotarły do mnie, jedna po drugiej, dwie powiązane ze sobą informacje – mimo naszych wydawałoby się i tak za dużych doświadczeń – niezwykle poruszające. Przede wszystkim, jak się okazuje, Agnieszka i Urszula Radwańskie, polskie tenisistki o pewnej pozycji w światowym rankingu, na swojej stronie internetowej zamieściły link do filmu Marii Dłużewskiej i Joanny Lichockiej ‘Mgła’. Obok linku, siostry zamieściły oświadczenie, w którym, krótko mówiąc, potępiają moskiewski raport na temat przyczyn katastrofy i apelują do polskiego rządu o skuteczne działanie. Piszą Radwańskie tak:

„Oświadczamy, że rzucanie niepopartych dowodami insynuacji wobec osób zmarłych jest niezgodne z zasadami cywilizacji zachodniej, do której należymy. Potępiamy brak szybkiej i adekwatnej reakcji władz polskich na hańbiące potwarze wobec żołnierzy Wojska Polskiego, rzucone bez dowodów przez MAK w ostatecznym Raporcie dotyczącym katastrofy samolotu Tu-154M ‘101’."

I to jest pierwsza ze wspomnianych informacji, które mnie tak bardzo poruszyły. Druga natomiast to taka, że postępek teistek spotkał się z natychmiastową reakcją Systemu na wszystkich możliwych poziomach. Otóż najpierw, jak się zdaje, zareagował Internet. Na portalu o nazwie Pardon, na który przypadkiem wszedłem w poszukiwaniu dokładniejszych informacji, a który, z tego co widzę, stanowi jedną z delegatur Systemu w Sieci, opublikowano zdjęcie jednej z tenisistek w jakimś nieudanym zagraniu i podpis informujący, że Radwańska to ślamazara. Dziś nareszcie odezwała się Gazeta Wyborcza i ustami Wojciecha Fibaka ogłosiła, że Radwańskie to wieśniary. Jak znam życie i to towarzystwo, mogę się spodziewać, ze jutro konsekwentnie dowiemy się oficjalnie, że one były zawsze brzydkie i głupie.

Oczywiście, wydarzenie to, z pewnego punktu widzenia, jest w ogóle nieistotne. Oczywiście, same Radwańskie powinny się przygotować na najgorsze, lub ewentualnie posypać głowy popiołem i wyznać, że one nie wiedziały jaka jest sytuacja i czego owa sytuacja wymaga od wszystkich, a już zwłaszcza od osób mających ambicje, by być na świeczniku. Natomiast ludzie doświadczeni i pamiętliwi, a więc tacy jak choćby my tutaj, świetnie wiedzą, co grozi w Polsce rządzonej przez bezwzględnych terrorystów każdemu, kto zaryzykuje własne zdanie. Nawet tu, na tym naszym blogu, wielokrotnie pokazywaliśmy, jak niewiele trzeba, by zostać gwiazdą i jak jeszcze mniej trzeba, by zostać przez System sprowadzonym do pozycji zwykłego śmiecia. Nawet tu, na tym blogu, wielokrotnie wręcz dokumentowaliśmy mechanizm, jaki sprawia, że karzące ramię Systemu, jak idzie o wyłapywanie najmniejszej nieprawomyślności, jest wręcz sterowane komputerowo. A więc, należy się spodziewać, że wielu z nas, słysząc informację o tym, co się przytrafiło siostrom Radwańskim, jedynie wzruszy ramionami i pożyczy im wytrwałości na nowej drodze życia.

Bo oto właśnie przed nimi rozpoczyna się autentycznie nowa droga ich życia. System jest w stanie wybaczyć nam, przedstawicielom motłochu, to co na co dzień wyprawiamy, i jeśli gdziekolwiek nam coś grozi – czy to nieprzyjemności w środowisku, czy choćby utrata pracy – tu akurat odpowiednie narzędzia przekazuje się w ręce ludu. Nasi współpracownicy, klienci, sąsiedzi, co trzeba załatwią. Może na łaskawość Systemu liczyć również ktoś bardziej popularny, jak na przykład bokser Adamek, który jednak – właśnie jako bokser, a więc przedstawiciel sztuki plebejskiej – ma większe pole manewru. Reszta, albo przyjmuje warunki, albo jest systematycznie wykańczana., czy to przez medialny czy już bardziej instytucjonalny bojkot. Niedawno na przykład słyszałem, że taka Antonina Krzysztoń, przez sam fakt poparcia w wyborach Jarosława Kaczyńskiego, z dnia na dzień straciła 80% swoich dochodów.

Radwańskie mają jednak znacznie gorzej. One wprawdzie są zawodowcami, finansowo w ogromnym stopniu niezależnymi i zabezpieczonymi, natomiast przez fakt, że operują w domenie, którą ludzie Sytemu częstokrotnie traktują jako swój teren i swoje źródło codziennej przyjemności, mają wobec Systemu pewne niepisane i często nawet nieuświadomione zobowiązania. Więc, mimo że ta banda gangsterów pozornie nie ma do nich bezpośredniego dostępu, i jedyne co może robić, to je brutalnie w swoich telewizjach, gazetach i na salonach obrażać, jest coś jeszcze, o czym należy pamiętać, a co oni są zawsze chętni, by wykorzystać. A zatem, mogę sobie świetnie wyobrazić, że poza robieniem wspomnianych uwag o tym, że one są brzydkie, System może wydelegować takiego Wojciecha Fibaka – który tak nawiasem już wcześniej nie raz udowodnił, że swoje obowiązki traktuje jak najbardziej poważnie – by powiedział swoim kumplom w tenisowym świecie, że Radwańskie to na przykład znane antysemitki. A on to wie, bo coś tam kiedyś słyszał, a poza tym i tak wszyscy o tym wiedzą. I one wtedy zobaczą, jak to jest, gdy nagle zaczną tracić przyjaciół. Na przykład.

Albo sama Gazeta Wyborcza przez swoje międzynarodowe kontakty poinformuje francuskich, czy szwedzkich, czy cholera wie jakich dziennikarzy, że one nie tylko są antysemitkami, ale również znanymi faszystkami. Albo że ich ojciec to znany aferzysta. Albo że one noszą futra z zamordowanych wcześniej zwierząt. Albo wszystko jedno co, byleby tylko zrobić wokół niech odpowiednią atmosferę, a w efekcie tak zniszczyć ich towarzyską reputację, b y się nie pozbierały. Przecież oni wiedzą świetnie, jak się to robi. Dla niech to szczegół. W końcu mają wieloletnią praktykę.

A więc to wszystko my tu każdego dnia od rana do wieczora wiemy doskonale. Nas już nic nie zaskoczy. Natomiast, jak się okazuje, Agnieszka i Urszula Radwańskie albo tego nie wiedziały, albo zwyczajnie ten fakt zlekceważyły. Mają więc jeszcze czas się wycofać, co oczywiście przyjmę z bólem, ale i z pełnym zrozumieniem. W końcu tu nie chodzi o naszą satysfakcję, choćby nie wiadomo jak zasłużoną, ale o życie. Poza tym wszystko to co one już zrobiły i cokolwiek jeszcze im się przydarzy, i tak już będzie nam służyło jako cenne świadectwo. Natomiast, mimo że jesteśmy tak strasznie mądrzy i świadomi, chciałbym prosić, żebyśmy jednak i przy tej okazji, zapamiętali jedno. Kiedy wreszcie przyjdzie czas rozliczeń, nie wolno się będzie wahać. Ani wahać, ani bać, ani litować, ani wdawać w jakiekolwiek dyskusje. Będziemy stali wobec tego kłębiącego się strachu z podniesionym czołem, ślepi i głusi na wszelkie argumenty. A więc dokładnie tacy sami, jak oni widzą nas dziś. Tyle że wtedy dopiero zobaczą, jak bardzo się mylili. I jak wielkimi byli optymistami.

O pewnym poecie, o tamtych guzikach i o krakowskich dzieciach

Wczoraj byłem w Krakowie i od głębokiej nocy czuję, że powinienem na ten temat napisać osobny tekst. I o Krakowie i o samej Polsce i o paru innych rzeczach – w tym przede wszystkim o człowieku, który był jedynym powodem mojej wizyty w tym mieście, a więc o naszym koledze Przemku Gintrowskim. I mam kłopot. Bo o Krakowie już tu kiedyś pisałem i mam wrażenie, że z tego nic nigdy sensownego nie wynika, o Polsce piszę zawsze i nie ma powodu, żebym miał wymyślić coś mądrego przy okazji gapienia się na te masy bezdomnych zalegających odremontowywany, a i tak już podobno piękny, krakowski dworzec PKP, a właśnie samo PKP też jest celem zbyt łatwym w sytuacji, gdy o nim już nawet otępiała klientela przydworcowych galerii w całej Polsce wie wszystko. A żartować, że Kaczyński jak rządził to jego służby wprawdzie szybkości kursowania pociągów nie zwiększyły, ale przynajmniej – jak głosi popularny mit – odstrzeliły jednego komunistę, a kliku poważnie nastraszyły, i to co istotne, bez pomocy Rosjan, z kolei, ze względu na powagę śmierci, nie wypada.

Oczywiście, można pisać – a nawet trzeba – o Przemku Gintrowskim. Ale tu też mamy kłopot. Gintrowski jest artystą, a wczoraj w Krakowie miał swój występ, więc wypadałoby napisać recenzję z koncertu. Z drugiej strony, jest jednak tak zwanym artystą zaangażowanym, i to zaangażowanym, z naszego punktu widzenia, jak najbardziej właściwie, w dodatku naszym kolegą z bloga, więc co to za recenzja, kiedy będziemy o nim pisać, że był świetny, że ma wciąż potężny głos, i że kiedy siedzi, taki pochylony i tak pozornie malutki z tą swoją starą gitarą, to aż słychać jak przesuwa się powietrze? Od razu nam powiedzą, że jesteśmy nieobiektywni i się zwyczajnie nakręcamy Herbertem. No, można by było też stwierdzić fakt oczywisty – a więc najpierw to, że Gintrowski ma ten swój głos, który jest dokładnie jak kiedyś, przed laty, a to się nawet Dylanowi nie przydarzyło, ma cudowny futerał do gitary, jakiego nikt nigdzie na całym świecie z całą pewnością nie ma – a który w swojej przestrzeni symbolicznej mówi wszystko – no i ma piękną, przepiękną i przemiłą żonę. No dobra – to by można było zrobić. To właśnie powiedzieć. I to niniejszym czynię.

Tymczasem ja jestem wciąż pod wrażeniem wczorajszego występu i bardzo chcę choć parę słów na ten temat. Otóż, żeby tę sprawę załatwić, powiem, o co poszło. Mianowicie, jacyś studenci z Krakowa urządzili sobie w tak zwanych Jaszczurach jakąś swoją zamkniętą imprezę, na którą zaprosili własnie Przemka Gintrowskiego. Nie wiem, co to za studenci, z jakiej okazji ta impreza, i nie wiem też, czemu akurat, żeby im umilał czas, zaprosili Gintrowskiego. Wiem natomiast, że byli to zwykli, najbardziej typowi studenci, tacy co jak idą w weekend do klubu, to piją piwo, to tańczą, to hałasują, całują się i ostatnią rzeczą jaka ich interesuje to ta, żeby słuchać jak ktoś – a tym bardziej taki Gintrowski – śpiewa piosenki.

I było tak, że kiedy Przemek Gintrowski zaczął śpiewać, w klubie panowała atmosfera jak w ulu. Oczywiście, na krzesłach naprzeciwko sceny siedzieli widzowie, ale hałas był tak nieprawdopodobny, że to bzyczenie przykrywało niemal każde jego słowo. W krzesłach siedzieli widzowie, z tyłu stali rozgadani chłopcy z dziewczynami i dziewczyny ze swoimi koleżankami i z piwem, przy barze kłębił się zwykły przybarowy tłum, po schodkach do toalety sunęły nieustannie zastępy dziewcząt, by albo sobie pogadać w ciszy, albo coś sobie przypudrować, a Przemek Gintrowski śpiewał Herberta.

I otóż w pewnym momencie, kiedy za nami było już parę dobrych chwil tego szczególnego występu, pojawiło się skupienie. Oczywiście, bar ciągłe pozostawał w swoim zwykłym standardzie, schody do toalety wciąż były zajęte przez elegancko ubrane dziewczyny, ale pojawiło się też skupienie. To wcześniejsze bzyczenie zniknęło i cała ta przestrzeń między Gintrowskim z jego piosenkami i i tymi często jeszcze dziećmi, których miał przed sobą i obok siebie zamieniła się w słuch. Nie potrafię opisać wrażenia, jakie robili ci chłopcy i dziewczęta, siedzący przed sceną, i stojący z tyłu, właściwie cały czas rozbawieni i rozgadani, jak zawsze w piątkowy wieczór, i tak intensywnie wsłuchani w to co płynęło do nich z tej skromnej sceny. Nikt nie gadał, nikt się nie śmiał, nikt nie robił typowych głupich min. A ja sobie myślałem, że nagle znaleźliśmy się w tym wszystkim tak blisko tej wawelskiej krypty.

Gintrowski skończył występ, poszedł sobie, a później jeszcze wrócił, bo, jak się okazało, ta pozornie tak bardzo typowa młodzież chciała go słuchać dalej i dalej. I kiedy powiedział, że na bis, nie zagra ani Murów, ani Obławy, ale jeszcze raz Guziki i zadedykuje je „poległym pod Smoleńskiem”, to hałas przy barze i na schodach prowadzących do toalety właściwie był już kompletnie bez znaczenia. Guziki. Jakaż to króciutka piosenka. Jaki to krótki tekst. I jakże długo ona w tym momencie trwała. Jak dobrze było tam być i to widzieć. Patrzeć na tych krakowskich studentów i wiedzieć, że kiedy przyjdzie ten moment, to nie będziemy sami.

Guziki. Nasz kolega Przemo1 już tu kiedyś cały ten wiersz wkleił. Myślę, że jest dobry moment, żeby zrobić to raz jeszcze. Proszę bardzo.

Tylko guziki nieugięte

przetrwały śmierć świadkowie zbrodni

z głębin wychodzą na powierzchnię

jedyny pomnik na ich grobie

*

są aby świadczyć Bóg policzy

i ulituje się nad nimi

lecz jak zmartwychwstać mają ciałem

kiedy są lepką cząstką ziemi

*

przeleciał ptak przepływa obłok

upada liść kiełkuje ślaz

i cisza jest na wysokościach

i dymi mgłą katyński las

*

tylko guziki nieugięte

potężny głos zamilkłych chórów

tylko guziki nieugięte

guziki z płaszczy i mundurów

Titanic - reaktywacja

W poprzednim tekście o prawdzie tryumfującej, wspomniałem o tym, jak to pewien mój przyjaciel, który miał okazję oglądać z bliska, bez pośrednictwa kamer telewizyjnych, różnych przedstawicieli reżimu, opowiedział mi, że z tego strachu, w jakim oni niewątpliwie żyją od miesięcy, ich twarze zmieniły się w autentyczne maski, a sposób w jaki się zachowują świadczy o tym, że oni autentycznie dygoczą. Mówił mi ów kolega, że taki na przykład Paweł Graś, kiedy spojrzy się na niego z bezpośredniej odległości, budzi już tylko przerażenie. Te kilogramy pudru, które mu wraz z potem spływają z twarzy, by zostać zastąpione przez kolejne jego warstwy, pokazują najwyraźniej jak tylko można, że to już jest ostatni etap. Sam oczywiście nie miałem okazji, ale myślę, że mogę sobie ten stan wyobrazić. Pamiętam choćby finałową scenę ze Śmierci w Wenecji Viscontiego, kiedy to na plaży samotnie umiera wypomadowany Dirk Bogarde, a po jego policzkach spływa szminka zmieszana z czarnym tuszem. I myślę, że to musi być mniej więcej coś takiego.

Pewnie bym zapomniał o tej informacji, ale akurat wczoraj też, dzięki temu, że własnie oni, ta upudrowana masa, skutecznie pozbawiła mnie normalnej możliwości utrzymania rodziny, miałem okazję oglądać posiedzenie Sejmu w sprawie smoleńskiej katastrofy, i przy okazji musiałem raz na jakiś czas oglądać sylwetki członków rządu siedzących w tym swoim czarnym kąciku. Wprawdzie kamery nie pokazywały ani tuszu, ani szminki, ani nawet obraz nie skakał ze zdenerwowania, ale to co widziałem, w pewien szczególny sposób mi wystarczyło. Kiedy przemawiał Jaroslaw Kaczyński, a i po nim inni, to co tam się wyprawiało stanowiło obraz, który być może kiedyś będzie pokazywany na szkoleniach dla adeptów psychiatrii.

Właściwie tylko siedzący z przodu Donald Tusk i minister Miller utrzymali stałą, mniej więcej kontrolowaną pozycję, taką w jakiej ich ustawili specjaliści od wizerunku. To jednak co już się działo obok i bardziej z tyłu, z mojego punktu widzenia, niosło wieść bardzo radosną. Że to już jest prawdziwy koniec. Dziś, to już są wyłącznie stymulowane jakimś ruskim prądem trupy, lub polską kokainą pół-trupy. Minister Rostowski i pani minister Fedak nieustannie – nieustannie! – rozmawiali, utrzymując się w stanie permanentnego rozbawienia. Kaczyński mówi „polscy piloci byli błędnie informowani”, a Rostowski w śmiech. Kaczyński mówi „Polska”, a Fedak oczy w słup i chichot, ewentualnie… głowa na kolano i coś tam grzebie.. I to zupełnie niezależnie od tego, co mówił Kaczyński i co robili ich koledzy. Od czasu do czasu, oboje się uspokajali i wtedy tylko z głupim uśmiechem na twarzach patrzyli gdzieś w przestrzeń.

Minister Ewa Kopacz przez cały czas – też niezależnie od tego, co mówił Kaczyński i co wyprawiali siedzący obok niej Fedak i Rostowski – kręciła głową i robiła na zmianę dwie miny – jedna pod tytułem „No nie! To się nie mieści w głowie”, a druga „No nie! Ja już nie mam do niego siły”. W pewnym momencie nagle zerwała się z miejsca, jakby chciała gdzieś pobiec, ale Rostowski z uśmiechem ją ściągnął na fotel, patrząc na nią, jakby chciał powiedzieć: „Daj pani spokój, tu mam jeszcze trochę”. Radek Sikorski natomiast siedział z zasępionym czołem i cały czas ze zrozumieniem kiwał głową, zupełnie obok tego, czy słowa, które do niego płynęły, wymagały jakiejkolwiek reakcji, czy nie. No a z samego przodu ten Tusk, cały czas nieruchomy, z zasępioną twarzą, w jednej fotograficznej pozycji zamyślonego Lenina. Dobre. Bardzo dobre.

Słuchałem najpierw Kaczyńskiego, potem Kamińskiego, potem Dorna, Macierewicza, Brudzińskiego – obojętne – a na tej pijanej swoim obłędem galerii toczył się ten niezwykły spektakl. Tusk, podparty w tym swoim zasępionym pochyleniu, obok niego sztywny Miller z wyrazem twarzy sytuującym go gdzieś pomiędzy Lepperem, a lokalnym wójtem z PSL-u, dalej ten kiwający bezmyślnie głową Sikorski, za nim roztrzęsiona Kopacz, a jeszcze dalej Fedak zabawiająca się z Rostowskim. I właśnie wtedy pomyślałem sobie, że oto tu, w tym właśnie momencie, układają się dwa plany – jeden ten, którego obserwować nie byłem w stanie, a który dopiero pewnie pojawia się, kiedy popatrzymy z bliska, a więc albo w postaci śladów białego proszku pod nosem, lub tej wymieszanej z potem szminki, a drugi już zupełnie realny – a więc wypełniony przez najbardziej oczywisty strach i szaleństwo.

No i jeszcze coś – coś co się pojawiło troszkę później, kiedy za marszałkowskim stołem zasiadł Stefan Niesiołowski, a na scenę zaczął wchodzić rozochocony tym pomyślnym wiatrem pisowski plankton, by rzucać w stronę tych obłąkańców wszelkie możliwe odmiany tego samego pytania: „Czy wy wiecie, jaka przyszłość przed wami?” Otóż chodzi mi o Niesiołowskiego. On już mianowicie nie był w stanie z siebie wykrzesać nic, jak tylko to, by z tym pijanym spojrzeniem, raz na 60 sekund, naciskać przycisk wyłączający mikrofon kolejnym posłom. Jak pięcioletnie dziecko. Jak wściekłe, zawzięte w swoim szczeniackim obłąkaniu, dziecko.

Doprawdy nie wiem, jak to się wszystko skończy, a tym bardziej kiedy. Ale wiem, że to już nastąpi bardzo niedługo i pewnie bardzo nagle. Czy to się stanie tak, że któryś z nich nagle umrze, czy może w sposób już najbardziej widoczny zwariuje? Może być różnie. Ale wczoraj widziałem jak nigdy dotąd jasno, że ten dzień jest już bliski. Sam mogę tylko zgadywać. Mogę nawet ogłosić zabawę. Kto z nich będzie pierwszy i w jaki sposób? Mój typ jest taki: Kopacz. Zacznie wrzeszczeć. Do udziału w moim konkursie zachęcam marszałka Schetynę. To niegłupi człowiek. On musi wiedzieć dużo. Ostatnio udowadnia to niemal codziennie.

O prawdzie, która zawsze zwycięża

Dziś króciutki tekst, który napisałem dla Solidarnych 2010, na prośbę (słuchajcie! słuchajcie!) Jana Pospieszalskiego, ale jestem pewien, że i nam się on też należy. Choćby za te wszystkie smutki, które nas spotkały w dniu wczorajszym. Cieszmy się!

Niedługo minie dziesięć miesięcy od pamiętnego sobotniego poranka, gdy ta cholerna smoleńska mgła nas ścięła z nóg, a 96 istnień dosłownie porozrywała na strzępy. Oto niemal już 10 miesięcy, gdy pokazano nam, co człowiek może zrobić jeśli znajdzie w sobie wystarczająco dużo z jednej strony zła, a z drugiej poczucia bezkarności w jego egzekwowaniu. Mijają te miesiące, i kiedy się wydawało, że już wszystko uda się elegancko poukładać na półkach z napisem ‘historia’, a kłamstwo po raz kolejny zatryumfuje, coś się zaczyna dziać. I to w sposób niemal tak cudowny, jakby zupełnie wbrew naszej woli, wbrew naszej rezygnacji, jakby wyłącznie po to, by pokazać, że kłamie człowiek, natomiast prawda pozostaje czymś naturalnym, czymś niepokonanym, czymś wiecznym.

A więc z jednej strony mamy to kłamstwo – codzienne, agresywne, bezczelne kłamstwo – a z drugiej prawdę, która, wbrew naszym obawom, okazuje się była z nami zawsze i nigdy nas nie opuściła. Nawet kiedyśmy myśleli, że już tylko cud może rozjaśnić te mroki. Ona była sobie spokojnie z nami, niewzruszona, spokojna, ufna. I to jest obraz niezwykły. I bardzo radosny.

Niedługo przyjdzie dzień, kiedy będziemy obchodzić rocznicę tamtego strasznego tryumfu zła i czarnej beznadziei. Rozglądam się wokół siebie i mam bardzo głęboką wiarę, że pojawia się pewna szansa, że ten dzień będziemy mogli przeżywać już tylko we własnym gronie. Z powagą i skupieniem, na jakie ten dzień będzie zasługiwał. Bez tego podłego jazgotu ze strony wszystkich tych, którzy czy to przez swoje zło, czy przez zwykłą bezmyślność dali się uwieść pokusie śmierci.

Gdzie więc będą oni? O tak! To jest bardzo ciekawe pytanie. Pewien mój przyjaciel, który miał tę możliwość by obserwować tych ludzi z bliska, bez retuszu jaki daje telewizyjna kamera i redaktorski mikrofon, powiedział mi właśnie, że widział te twarze. Twarze przykryte kolejnymi warstwami pudru, maski ukrywające to co stanowi już bardzo bliską przyszłość każdego z nich. Ale też maski, które, choć kryją nerwowy pot i pełne przerażenia grymasy, nie potrafią już ukryć świadomości, że dla każdego z nich żaden dzień nie jest spokojnym dniem wieszczącym bliską już wiosnę. Myślę dziś o tych maskach i o tym wszystkim, co się czai jeszcze głębiej, co jest pod nimi, głęboko w ich czarnych przerażonych sercach, i dochodzę do wniosku, że tak właśnie musi się realizować ta prastara prawda, opisywana przez naszych ojców i dziadów, a sprowadzająca się do przekleństwa: „Nie zaznasz spokoju”.

Tak szybko minął ten czas, kiedy każdy dzień budził nas i układał do snu z jednym wciąż obrazem – owego rozbitego na drobne kawałeczki samolotu i wynurzającej się z tych zniszczeń tej biednej, tak wzgardzonej i tak wielokrotnie obrażonej białoczerwonej szachownicy. Mieliśmy przed oczami ten obraz, a ze wszystkich stron dochodził do nas jedynie ten nieustanny szept: „Wystarczy już na ten temat”. I oto nie dość że on tam wciąż leży, to zaczyna do nas wołać coraz głośniej, a my już wiemy, że to wołanie nie ustanie. Podobnie jak strach przed prawdą i odpowiedzialnością.

A jednak Auchan!

Poruszony głosami, które dotarły wczoraj do mnie, a dotyczące mojego raptownego zainteresowania nowym towarzystwem, oraz nowym sposobem spędzania czasu, w nowej cywilizacyjnej przestrzeni, pragnę się Wam przyznać do czegoś ważnego. Otóż to prawda. Macie racje. Przeżyłem wewnętrzną rewolucję. Wiecie, Moi Drodzy, jak bardzo jestem zaangażowany we współczesne problemy, jakimi żyje nasz kraj, więc pewnie zdziwi Was nie mniej niż zdziwiło to mnie, że w tym całym chaosie, jakiego nam dostarczają media – ale którym przecież karmimy się wciąż i my sami – poczułem, ze już mam dość. Dość mam tego ciągłego grzebania w przeszłości, tego ciągłego rozpamiętywania tego, co już przecież nie wróci.

Niedawno, oglądając jak codzień popularny program pod tytułem Szkło Kontaktowe, zwróciłem uwagę na wypowiedź pewnego telewidza, który słusznie zauważył ów swoisty paradoks polegający na tym, że od niemal już roku zajmujemy się śmiercią 96 ludzi, podczas gdy nic nas nie wzruszają te wszystkie tragedie, które w tym samym czasie miały miejsce choćby na polskich drogach, tak bardzo zaniedbanych przez błędy kolejnych ekip rządzących. Ledwo co przedwczoraj również, miałem okazję wysłuchać wypowiedzi pani Dolniak, wdowy po tragicznie zmarłym w wypadku pod Smoleńskiem pośle Grzegorzu Dolniaku, gdzie ta jakże mocno dotknięta swoim bólem kobieta – wiedząca przecież świetnie co mówi – powiedziała, że ponieważ życia jej męża nic jej nie przywróci, ona nie musi wiedzieć, co się tam w tamten sobotni poranek stało i dzięki komu. Dla niej najważniejsze jest to, by tragedia taka jak ta się już więcej nie powtórzyła.

Jak mówię, sam się nie spodziewałem, że kiedykolwiek mnie – osobie przecież bardzo zaangażowanej i mocno przezywającej tragiczne wydarzenia z kwietnia ubiegłego roku – przyjdzie dzielić się takimi refleksjami, ale proszę się zastanowić – czyż nie nadszedł czas by powiedzieć sobie „dość”? Czy nie czas, by spojrzeć w przyszłość, i zamiast troszczyć się o naszych zmarłych, zacząć myśleć o tych, co wciąż żyją?

Powiem uczciwie, że chodzą mi te myśli po głowie od pewnego już czasu, ale w ostatnich dniach bardzo się nasiliły. Wczoraj natomiast, kiedy polska komisja rządową zwołała specjalną konferencję prasową, by w miarę możliwości skonkretyzować wszelkie braki, jakie zawierał raport przedstawiony niedawno przez stronę rosyjską, pomyślałem sobie, że dość już tego. Droga, którą wybraliśmy, prowadzi nas donikąd. Co gorsza prowadzi nas donikąd bez żadnego sensownego powodu. Bez żadnych konkretnych korzyści. Bo – i tu muszę się odwołać do jakże celnej uwagi wdowy po pośle Grzegorzu Dolniaku – co nam po prawdzie? Co nam po zemście? Co nam, wreszcie, po kolejnych sporach i swarach? Umarli ludzie – ludzie których czasem kochaliśmy, a czasem krytykowaliśmy. Ale ludzi, których życie się skończyło i nie ma takiej siły na niebie i ziemi, która by tę sytuację odmieniła. A nie zapominajmy przy tym o tylu – o wiele zbyt wielu – ofiarach wypadków drogowych, na polskich zaniedbanych drogach.

Gdybym miał tu pociągnąć jakąś parabolę do sytuacji może innej, ale równie tragicznej, mógłbym wspomnieć to, co się przydarzyło już wiele lat temu, ale czym wciąż od czasu do czasu jesteśmy karmieni. Mam tu na myśli sprawę śp. Krzysztofa Olewnika. Od tamtego wypadku minęło już wiele lat, i choć w pewnym momencie wydawało się, że będziemy mogli go umieścić na kartach naszej jakże dramatycznej historii, wciąż jesteśmy zmuszani do rozpamiętywania godzin i minut, na które i tak już nie mamy wpływu. Chciałbym się przy okazji tego mojego dzisiejszego wpisu zapytać, w jakim celu wciąż grzebiemy w tamtych przykrych wydarzeniach sprzed lat? Jaki interes i jakie ambicje potwierdzają sens dalszego uczestnictwa w tym – nie bójmy się tego określenia – festiwalu publicznej nekrofilii. Krzysztof Olewnik został zamordowany. Fakt ten został oficjalnie i publicznie stwierdzony przez polską prokuraturę i sądy. Nie ma chyba wśród nas nikogo, kto by te prawdę kwestionował. Co więcej, sprawcy tego ohydnego czynu zostali ukarani i potępieni. Więcej, wielu z nich nie ma dziś już wśród nas, gdyż, nie mogąc najprawdopodobniej znieść ciężaru sumienia, odebrali sobie życie. Tymczasem to tu to tam, wciąż słyszymy apele – niestety również ze strony rodziny – by tę sprawę, zakończoną już przecież w wymiarze faktycznym, zakończyć też w wymiarze oficjalnym. O właśnie – ze strony rodziny. Czy dziwne postępowanie rodziny śp. Krzysztofa Olewnika nie przypomina nam dziwnego zachowania części rodzin ofiar wypadku pod Smoleńskiem? W tym brata zmarłego Prezydenta? Zachowania co najmniej dziwnego.

Zdaję sobie sprawę z tego, że są wśród nas tacy, co na moje argumenty odpowiedzą, że najważniejsza jest prawda. I jestem oczywiście gotów z tak postawioną kwestią się zgodzić. Tylko pragnę zapytać: Prawda w imię czego? Prawda po co? Prawda dla jakiego dobra wspólnego? I wreszcie – pytanie najważniejsze: Czym w ogóle jest prawda? A na tak postawione pytanie, odpowiedź może być tylko jedna. W obecnej sytuacji polityczno-społecznej otóż chodzić może tylko o prawdę na usługach polityki. O prawdę w służbie partykularnych interesów tych osób, którym nie tyle zależy na wyjaśnieniu sprawy, jak na tym, żeby załatwić swoje własne, często bardzo niskie interesy.

Krzysztof Olewnik nie żyje. Został zamordowany. Zabójcy zostali wskazani, ukarani i w efekcie tego aktu ponieśli karę najwyższą. Komu dziś może zależeć na tym, by w dalszym ciągu przeżywać ten smutny przypadek? Uważam, że poza najbardziej bezwzględnymi politykami i ludźmi kierującymi się wyłącznie nienawiścią – nikomu. Przed nami wiele różnych wyzwań. Niedługo Polska obejmie przewodnictwo w Unii Europejskiej. Chwilę później rozpoczną się mistrzostwa Europy w piłce nożnej, Polska dostanie swoją szansę pokazania światu, że jest jednym z liderów nowej, rozwijającej się Europy. Jak idzie o moje miasto, Katowice, budujemy nowy dworzec kolejowy i zastanawiamy się, jakiego koloru mają być krzesełka na odremontowywany stadionie. To są realne problemy. Zastanówmy się więc teraz, czy kogokolwiek z możnych tego świata zainteresują nasze niepoważne rozważania na temat przeszłości?

Kiedy piszę ten tekst, zza ściany słyszę informacje o tym, że tym razem już nie Polacy, ale Rosjanie postanowili coś ujawnić. Ze teraz nasza wiedza na temat czegoś, co się stało całe dziesięć miesięcy temu gdzieś w dalekiej Rosji, będzie większa i pełniejsza. A ja się mogę tylko domyślić, że też już za chwilę odezwie się ktoś, kto zechce te dane zakwestionować i przedstawić nam nowe, zapewne rzekomo bardziej wiarygodne. A ja się znów pytam – w imię czego? Nie żyje Krzysztof Olewnik. Nie żyje Lech Kaczyński. Ale też nie żyje wiele innych osob, które zginęły w wypadkach, lub zmarły w swoich łóżkach. I kto dziś zgodzi się stanąć przede mną i z podniesioną głową powiedzieć, że którakolwiek z tych śmierci jest ważniejsza od innych? Że czyjaś rozpacz i czyjaś żałoba jest większa i poważniejsza?

Tak nam mijają dni, mijają szybko, a czas nie czeka na nikogo. Pomyślmy o przyszłości. Zastanówmy się nad tym, co czeka nas w najbliższych miesiącach. Zastanówmy się nad tym, co możemy zrobić dla Polski i dla naszego wspólnego dobra. Niedawno mój przyjaciel Michał Dembiński postawił tu pytanie w języku angielskim „Smoleńsk. When will it ever cease?” Kiedy po raz pierwszy stanąłem przed tym problemem, miałem wrażenie, że nie. Że to jeszcze nie ten czas. Ale dziś już wiem. Michał miał rację. To prowadzi donikąd. Przed nami rok 2011. Rok bardzo ważny. Rok który będzie decydował o sprawach znacznie ważniejszych, niż tak zwana prawda o 96 osobach plus 1. Mam na myśli rok, który nas wprowadzi w rok kolejny – Rok Euro 2012. A przy tym rok, gdzie razem z Ukrainą wkroczymy w czas nowej, jeszcze bardziej wspólnej Europy, niewykluczone nawet, że z euro zamiast złotówki.

Chyba za chwilę wsiądę w tramwaj i pojadę do Auchana. Nawet jak sobie nic nie kupię, to wiem że będzie warto. Jestem pewien, że będzie warto. Choćby po to, by poczuć ów elektryzujący nastrój lepszego towarzystwa.

Michał Dembiński: Fabryka Opiłków - przypowieść ekonomiczna

Każde dziecko, które uczyło się o magnetyzmie wie, że opiłki żelazne odgrywają istotną rolę w każdym szkolnym eksperymencie, który ma na celu wyjaśnienie jak fenomen ten działa.

W marcu 1949 r. Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej ustaliła, iż w walce z amerykańskimi hegemonami i ich neo-imperialistycznymi lokajami, blok socjalistyczny potrzebuje Naukowców. Ogromne ich rzesze. W związku z tym nauki ścisłe powinny zajmować czołowe miejsce w każdym planie lekcji, ustępując jedynie naukom Marksizmu-Leninizmu. Laboratoria muszą być wyposażone i zaopatrzone. Aby nauczyć dzieci z ZSRR, PRL, Czechosłowacji, Bułgarii, Rumunii i Węgier, czym jest magtnetyzm, potrzebne były Magnesy. No i opiłki żelazne, bez których Magnesy pozostałyby jedynie małymi podkowami pomalowanymi na czerwono.

Oczywiście Magnesy pochodziłyby z Magnitogorska, największego ośrodka przemysłu metalurgicznego w ZSRR. Ale skąd wziąć opiłki....?

Polskiej stronie udało się przeforsować pomysł, aby fabryka znalazła się w województwie Ełkskim, na wiejskich terenach PRL, które przed wojną były wiejskimi terenami Trzeciej Rzeszy.

W wielkim socjalistycznym trudzie i znoju pracującego proletariatu, ogromny kombinat produkujący opiłki żelazne powstał nieopodal miasteczka Nienacko (ludność. 15 tys.), na polach, gdzie dotychczas uprawiano buraki. Z powodu braku materiałów budowlanych, sabotażu ze strony reakcyjnego i antysocjalistycznego elementu polskiego społeczeństwa, bumelanctwa, pijaństwa i zacofania, uroczyste otwarcie Zakładów Opiłków Żelaznych im. Postępu Leninowskiego w Nienacku (NZOŻ) odbyło się dopiero w listopadzie 1956 r.

Aby ułatwić transport opiłków (pakowanych w 100 kg workach, szytych z chińskiego jedwabiu) zbudowano szerokotorową linię kolejową z ZSRR do Polski, a tory o normalnym rozstawie przekazywały towar na południe i zachód do bratnich demokracji ludowych.

NZOŻ zatrudniały na pełnym etacie ponad 3000 Nienackowian. Linie produkcyjne były pełne wykwalifikowanych pracowników, którzy cierpliwie piłowali sztabki żelaza i pieczołowicie zamiatali ciemnoszary proszek w małe porcje, które były sprawdzane każdorazowo pod mikroskopem (żeby były odpowiedniej jakości), zanim zostały wysłane do swoich miejsc przeznaczenia. Socjalistyczne normy były ustalone i stale przekraczane.

W zakładzie w Nienacku pracowali nie tylko robotnicy. Był tam również duży dział administracji i kadr, departament transportu i konserwacji, no i księgowość. A ponieważ Polska Rzeczpospolita Ludowa istniała dla dobra robotników, istniał tam również fundusz socjalny, prowadzony przez oficjalne związki zawodowe. Pracownicy opiłków NZOŻ mieli swoje własne sanatorium w górach Złotosolnych, nieopodal granicy czechosłowackiej. Mieli też swoje własne sklepy, gdzie takie luksusy jak musztarda, sznurówki, nożyczki do paznokci czy lokówki do włosów były dostępne nawet wtedy, gdy okoliczne sklepy świeciły pustkami.

I w taki oto sposób fabryka wywiązywała się ze swoich zobowiązań, a dzieci w szkołach od Magdeburga do Władywostoku mogły się uczyć, jak działa zjawisko magnetyzmu. Z siedmiu kominów buchały gęste kłęby czarnego dymu, który pokazywał jak produktywna była fabryka; pociągi kursowały przywożąc sztabki żelaza, a wywożąc worki opiłków. Bywało, że rozliczano się z fabryką płacąc w zamian traktorami, czasami ropą naftową, a czasami nie płacono w ogóle. Były lepsze czasy, były gorsze czasy, ale wszyscy mieli pracę. Wszystkim w Nienacku – fryzjerom, taksówkarzom, a nawet pani z prywatnej pracowni kapeluszy, jakoś udawało się przeżyć od pierwszego do pierwszego.

W tym cichym zakątku Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, z dala od kosmopolitycznej wielkomiejskiej inteligencji, wszyscy w fabryce harowali po to, aby ze sztabek żelaza wyprodukować coś, co pozwoliłoby młodym socjalistycznym uczniom przekonać się naocznie, na czym polega siła magnetyzmu.

Przyszedł rok1968, a potem rok 1970. Wydarzenia tych lat jakoś ominęły Nienacko bez echa. Pracownicy nadal piłowali żelazo, a z głośników zawieszonych w halach produkcyjnych słychać było fragmenty utworów Marksa, Engelsa i Lenina, czytane przez członków zakładowego komitetu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

Ale w roku 1980, gdy fala strajków solidarnościowych przetoczyła się przez naród, coś nagle pękło. Pracownicy się zbuntowali, domagając się praw, o których im się nigdy wcześniej nawet nie śniło. Zarząd zakładowy wprawdzie wreszcie uległ, jednak piętnaście wspaniałych miesięcy wolności brutalnie przerwał Stan Wojenny, a potem nigdy już nic nie było takie same. Wielu młodych ludzi wyemigrowało na zachód.

Wielki Człowiek z Partii, który zarządzał fabryką został zwolniony. Ktoś bardziej stanowczy, ktoś spoza lokalnego układu, bez rodziny czy znajomych w mieście, ale z odpowiednimi znajomościami w Warszawie i w tamtejszych ministerstwach, zajął jego miejsce.

Kolejna fala zmian nadeszła w roku 1988. Gdzieś wybuchały jakieś strajki – ludzie z Partii byli przerażeni. Z Warszawy napływały coraz to nowe pogłoski jakoby komunizm miał wkrótce upaść. Rok później odbyły się Wybory. Pracownicy, pełni obaw, co się stanie z ich fabryką, nie mogli się skupić na pracy. Wreszcie udało się przekształcić państwową firmę w Przedsiębiorstwo Materiałów Naukowych im. M. Sędziwoja S.A., w którym Skarb Państwa posiadał 100% akcji.

Wolność. Prywatyzacja. Wolny Rynek. Dolary i marki niemieckie legalnie sprzedawane na ulicach! Zachodnie produkty, choć w kosmicznych cenach, były dostępne wszędzie. Można było być wierzącym czy patriotą – nikt nie zwracał na to uwagi! Ludzie z Partii zaczęli jeździć mercedesami.

Ale w niedługim czasie zamówienia z Bułgarii na opiłki przestały napływać do fabryki. Związek Radziecki rozpadł się, Czechosłowacja też. Ministerstwa edukacji tych państw nawet nie odbierały telefonów. Sytuacja wyglądała źle. Jeśli nikt nie będzie kupował opiłków, fabryka zbankrutuje, wszyscy stracą pracę…

Panowie z „Solidarności” pojechali do Warszawy i jasno przedstawili sytuację: „Jeśli zamkniecie Nienackie Zakłady Opiłków Żelaznych, to całe miasto wpadnie w nędzę,” powiedzieli. „Utrzymajcie fabrykę jeszcze przez jakiś czas, a my poszukamy nowych rynków zbytu na zachodzie, przeprowadzimy restrukturyzację zakładu, zainwestujemy w nową technologię, abyśmy mogli produkować opiłki w nawet bardziej wydajny sposób. „Nie dobijajcie naszej fabryki! Znajdziemy etaty dla waszych krewnych i znajomych!” Zadziałało. Warszawa nie zamknęła fabryki.

Szukając oszczędności, departamenty zaopatrzeniowe szkół od Bonn do Ottawy nagle uświadomiły sobie, że mogą kupować opiłki z Polski po cenach niższych niż dotychczas.

W ciągu 18 miesięcy Zakłady w Nienacku całkowicie zmieniły listę swoich odbiorców – z krajów wschodnich na zachodnie, gdzie płacono w twardej walucie. Pojawił się nowy rodzaj młodych menadżerów ze znajomością języków obcych i doskonałymi umiejętnościami negocjacyjnymi. Nowi menadżerowie byli coraz bardziej widoczni w strukturach zakładu. Jakoś udało im się utrzymać fabrykę przy życiu.

Starsi pracownicy, związani z zakładem od samego początku, przeszli na emeryturę, sanatorium zostało sprzedane, a linie kolejowe zaczęły rdzewieć, ponieważ transport opiłków przejęły teraz lekkie samochody dostawcze. Mimo to, fabryka coraz bardziej się zadłużała i każdego roku przynosiła coraz większe straty. Koszty związane z utrzymaniem środków trwałych i wypłatami dla pracowników były zbyt wysokie w porównaniu z poziomem przychodów ze sprzedaży opiłków.

Marszałek i wojewoda województwa Ełckiego doskonale zdawali sobie sprawę z tego, że jeśli fabryka zbankrutuje i miasto popadnie w biedę, pojawią się poważne problemy natury politycznej. Więc choć reprezentowali różne opcje polityczne, postanowili razem znaleźć środki na utrzymanie fabryki.

Minęło dwadzieścia lat. Ministerstwo Skarbu Państwa sprywatyzowało tysiące mniejszych i większych przedsiębiorstw państwowych, ale fabryka opiłków żelaznych w Nienacku nadal pozostała własnością publiczną.

Po każdych wyborach parlamentarnych zwycięska partia przejmowała kontrolę nad Ministerstwem Skarbu Państwa, wymieniając dotychczasowych sekretarzy stanu, podsekretarzy, dyrektorów, naczelników i kierowników, zastępując ich swoimi ludźmi - osobami zaufanymi, bliskimi strukturom partii. Nowi dyrektorzy, z kolei, wymieniali prezesów i członków zarządów przedsiębiorstw państwowych, takich jak Przedsiębiorstwo Materiałów Naukowych im. M. Sędziwoja S.A. w Nienacku. Prezes i członkowie rady nadzorczej byli wybierani spośród członków partii, ich znajomych lub rodziny. Nieważne z której byli partii – UW, SLD, ZChN, PSL, PiS, PO – przejmowali spółkę i dalej wymieniali kadry średniego szczebla, rozdając etaty swoim kolegom i członkom ich rodzin.

Po każdych wyborach ponownie wymieniano kadry, obsadzając stanowiska ludźmi, którzy nie mieli pojęcia o biznesie opiłkowym i których, szczerze mówiąc, niewiele to obchodziło. Dalej pobierali wynagrodzenie, jeździli służbowymi samochodami i pracowali nie wysilając się zbytnio. I tak aż do następnych wyborów, po których znów następowała wymiana kadr.

W halach produkcyjnych zachodnioniemieckie maszyny do piłowania, kupione za czasów Gierka, już dawno się zepsuły, więc sztabki żelaza znów piłowano ręcznie, tak jak to miało miejsce w latach 50-tych.

Na każdego pracownika piłującego żelazo przypadały dwie osoby, które obliczały płacony przez niego podatek VAT. Kolejne trzy osoby obliczały składki ZUS-owskie, zdrowotne i socjalne, wypełniały formularze BHP i notowały wypadki przy pracy (17 przypadków połamanych paznokci w październiku 2010 r.).

Z funduszu socjalnego, którego czasy świetności dawno już minęły, wciąż opłacane były suto zakrapiane wyjazdy integracyjne oraz liczne szkolenia dla pracowników. Prezes zarządu, dyrektorzy i menedżerowie – wszyscy jak dawniej mieli do dyspozycji samochody służbowe z kierowcą.

Tysiące przedsiębiorstw państwowych w branżach takich jak budownictwo, komunikacja czy usługi finansowe już dawno zostały sprywatyzowane. Ich właścicielem jest dziś w przeważającej części kapitał zagraniczny. Przedsiębiorstwa te, zarządzane obecnie według najlepszych światowych wzorców i w pełni doinwestowane, pod względem wydajności mogą doskonale konkurować z najlepszymi firmami na świecie.

A w Nienacku nadal wszystko idzie po staremu. W wielkich magazynach tony opiłków rdzewieją, nie mogąc znaleźć nabywców gotowych zapłacić za nie jakąkolwiek cenę. Departamenty zaopatrzeniowe szkół zachodnich już dawno temu znalazły źródło jeszcze tańszych opiłków o wyższej jakości – sprowadzają je teraz z Chin.

Przedsiębiorstwo Materiałów Naukowych im. M. Sędziwoja S.A. zatrudnia obecnie około 1850 osób. Liczba mieszkańców Nienacka spadła do 10 000, a bezrobocie w powiecie wzrosło do 26%. W tej sytuacji zamknięcie fabryki byłoby katastrofą dla miasta i jego restauratorów, fryzjerów i kapeluszników.

Tak więc polscy podatnicy nadal wydają miliony złotych miesięcznie aby utrzymać fabrykę, mimo że nikt już nie potrzebuje jej produktów. Władze lokalne i politycy w Warszawie nie powinni udawać, że nic się nie dzieje. Jak długo jeszcze polscy podatnicy będą musieli utrzymywać takie zakłady?

Autor chciałby serdecznie podziękować Annie Świerk za pomoc w tłumaczeniu tego wpisu, który oryginalnie ukazał się na blogu autora (http://jeziorki.blogspot.com/2010/05/iron-filings-factory-economic-parable.html) w wersji anglojęzycznej.