Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Daniel Olbrychski. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Daniel Olbrychski. Pokaż wszystkie posty

sobota, 21 grudnia 2019

Przybyli aktorzy pod okienko


Przedstawiam dziś swój najświeższy felieton z „Warszawskiej Gazety”. Tym razem o aktorach niezłomnych.      

     Mogę się mylić, ale mam wrażenie przez te już kilka dobrych lat, jak publikuję swoje cotygodniowe refleksje w „Warszawskiej”, konsekwentnie trzymałem się tematów krajowych i chyba ani razu nie wyszedłem poza granice zakreślone przez nasze polskie „awantury”. Wygląda więc dziś na to, że po raz pierwszy opowiem o czymś, co się własnie zdarzyło daleko od nas a konkretnie w Wielkiej Brytanii. Jednocześnie jednak zapewniam, że temat ów wybrałem wcale nie w oderwaniu od spraw, którymi żyjemy, a wręcz przez wzgląd na nie właśnie.
      Otóż, jak wiemy, w Wielkiej Brytanii miały właśnie miejsce przyspieszone wybory parlamentarne, w wyniku których konserwatyści odnieśli zwycięstwo, którego wielkość można porównać jedynie do osiągnięć niezapomnianej Margaret Thatcher. To jednak co w owym brytyjskim wydarzeniu zwraca naszą szczególną uwagę, to fakt, że histeria, jaka już na drugi dzień po wyborach ogarnęła tamtejsze środowiska liberalno-lewicowe była tylko minimalnie mniejsza od tej, z jaką w tygodniach poprzedzających ostatecznie ową sromotną porażkę głosiły one swój rzekomo pewny przyszły sukces.
       Aby dać przykład owych kompletnie obłąkanych zachowań, a tym samym pokazać, jak to z czym my tu w Polsce musimy się użerać, stanowi zaledwie marną parodię tego, czym oni tam żyją na co dzień, opowiem o tym, co wykonał, słynny również u nas, aktor Hugh Grant. Otóż proszę sobie wyobrazić, że ulegając przekonaniu, że  tylko on, wybitny artysta i człowiek, przed którym klęka świat, jest w stanie sprawić, że „faszyzm nie przejdzie”, postanowił osobiście chodzić od domu do domu i namawiać mieszkańców do tego, by zagłosowali przeciwko partii Borysa Johnsona. Mało tego. Ponieważ on bardzo w swoim mniemaniu sprytnie uznał, że labourzyści mają małe szanse, by zagrozić Johnsonowi, postanowił zachęcić wyborców, by zrobili coś, czego wielu z nich nie robiło nigdy wcześniej, czyli zagłosowali na liberalnych demokratów. Byle tylko odebrać władzę – powtórzmy to raz jeszcze – faszystom.
       Ktoś powie, że przesadzam, a więc oddajmy głos samemu Grantowi:
       „Wybory, które przed nami, nie są wyborami takimi jak inne. Dziś znaleźliśmy się na skraju  upadku, jakiego brytyjska historia nigdy wcześniej nie doświadczyła. Partia konserwatywna została przejęta przez prawicowych ekstremistów, a ponieważ nie jesteśmy w stanie zmienić obowiązującej ordynacji, nie wolno nam głosować, jak nam mówi serce, bo doprowadzimy do prawdziwej katastrofy”.
      Do czego zmierzam? Otóż już za chwilę tu u nas rusza kampania przed majowymi wyborami prezydenckimi, no i niewykluczone, że oni się prędzej czy później zorientują, że Kidawa-Błońska to kompletne nieporozumienie i też nie zdziwię się, jeśli ktoś tam, korzystając z brytyjskiego przykładu, postanowi zatrudnić choćby Daniela Olbrychskiego, by ten chodził po domach i wzywał Bogu ducha winnych obywateli do taktycznego głosowania  na Szymona Hołownię, który potrafi przynajmniej wypowiedzieć trzy kolejne zdania bez jakiejś kompromitującej wpadki. Taktycznie oczywiście, no bo serce sercem, ale faszyzmowi trzeba powiedzieć „dość”.


      

     

sobota, 20 czerwca 2015

Jak się nawalić dwoma kieliszkami wina tak, by starczyło na dwa dni?

Gdy chodzi o Daniela Olbrychskiego i jego świeżą przygodę z jazdą po pijaku, moja pierwsza i podstawowa refleksja mogłaby być taka, że każdemu się może zdarzyć, a kiedy mówię „każdemu” to chodzi mi o to, że jeśli ktoś lubi się czasem napić, a jeździ samochodem, to znajduje się w tak zwanym „targecie” i na to rady nie ma. W ten sposób zatem potraktowałbym to co się przydarzyło Olbrychskiemu – i to mimo faktu, że ów Olbrychski od paru już lat zajmuje bardzo poczesne miejsce znajduje się na mojej liście tak zwanych „all time favourites” – gdyby nie to, że zarówno on, jak i jego żona, ale przede wszystkim może reżimowe media, zamiast się dyskretnie zamknąć i pozwolić robić z siebie pośmiewisko polskiej prawicy, która nagle, w tak charakterystyczny dla siebie sposób, uznała, że ten Olbrychski spadł jej jak dar z niebios, uznali oni wszyscy za stosowne udzielić Olbrychskiemu głosu i pozwolić mu gadać, gadać i gadać.
Oczywiście, ja chętnie się przyznaję do tego, że sposób w jaki ja ową sprawę relacjonuję jest daleko subiektywny, a dla Daniela Olbrychskiego niesprawiedliwy. Jeśli bowiem wsłuchać się w jego wypowiedź, to zobaczymy i jego skruchę, i żal za grzechy, i postanowienie poprawy, i naukę dla potencjalnych kierowców próbujących jeździć pod wpływem, a nawet ostateczne przyznanie się do starczego zidiocenia. Rzecz jednak w tym, że odgrywając tę komedię, Olbrychski korzysta jednocześnie z każdej okazji, by raz, postawić problem rzekomo dziwnej nadgorliwości policji, innym razem, zwrócić uwagę na to, że nigdzie na świecie człowiekowi nie wolno kazać dmuchać, o ile nikogo na śmierć nie rozjechał, a to znów drapać się po łbie i niby to się zastanawiać, czy przypadkiem kiedyś nie było tak, że wolno było wypić więcej, a jeszcze innym przestrzegać nas wszystkich przed tym, co nas czeka, kiedy PiS wróci do władzy. I niech się nikomu nie wydaje, że jemu chodzi o to, że nie wolno będzie jeździć po pijaku.
Jak mówię, oglądałem całą rozmowę, jaką z Olbrychskimi przeprowadziła wyjątkowa zupełnie maszkara, słuchałem jak on go wręcz Olbrychskiego błaga, by powiedział ludziom, że ci policjanci byli jednak nasłani przez Dudę, i widziałem owego Olbrychskiego, jak puszcza oko do widowni, że ależ skąd, on do policji nic nie ma, on Polskę kocha, że to wszystko wina jego nieodpowiedzialności, i że jemu jest naprawdę strasznie wstyd… a jednocześnie nad tym wszystkim unosiło się wciąż to podstawowe pytanie: „A co to, k…, mają znaczyć tego typu dziwne zatrzymania? Czyżby kroił się nam jakiś faszyzm?”
Widzę więc Olbrychskiego z tym smokiem u boku, słucham, jak mi oboje opowiadają o tej jednej butelce wina, którą oni sobie w miłosnym uniesieniu sączyli na tarasie swojej wypasionej wilii, i o tym, jak nagle się okazało, że po ośmiu godzinach z tej butelki wyparowało wszystko z wyjątkiem promila na głowę, i myślę sobie, że, jeśli już naprawdę nie ma innego wyjścia, to ja już chyba faktycznie wolę oglądać na okrągło Kazimierza Marcinkiewicza, jak analizuje naszą sytuację polityczną, a nawet Janusza Palikota, który, jak się zdaje załatwił sobie właśnie kolejne pięć lat gwiazdorzenia w mediach, tym razem już jednak, jako człowiek z najdłuższą brodą na świecie.

Jak już poinformował nas wczoraj Gabriel, moja o książka o siedmiokilogramowym liściu, zawierająca wczesny wybór felietonów z tego bloga została sprzedana. Gdyby ktoś był zainteresowany, mam w domu jeszcze paręnaście egzemplarzy i można do mnie w tej sprawie pisać pod adresem toyah@toyah.pl. W księgarni Coryllusa natomiast są wciąż jeszcze ostatnie egzemplarze Elementarza i Biustonosza. Tu też wypada się pospieszyć (www.coryllus.pl).

czwartek, 14 sierpnia 2014

Czy do nieba pójdzie Krzysztof Zanussi?

Na początek parę słów bardzo luźno związanego z tematem tej notki wstępu. Otóż, jak może część czytelników tego bloga wie, oprócz zwykłych lekcji języka angielskiego, których od lat mam przyjemność udzielać ludziom w potrzebie, są też te prowadzone drogą internetową, a dokładnie rzecz biorąc przez Skype’a. Wśród moich uczniów znalazł się pewien niezwykły człowiek pochodzący z Łodzi, ale od dziesięciu lat mieszkający i pracujący w Leeds, który sobie tam znakomicie radzi, ale ponieważ bardzo słusznie zwrócił uwagę na to, że ma kłopoty z gramatyką języka angielskiego, a zależy mu na tym, by tu również trzymać poziom, postanowił poprosić mnie o wsparcie. Uczyliśmy się więc wczoraj i jakoś, pewnie trochę przez to, że na tym blogu pojawił się akurat odpowiedni temat, zgadało się nam na temat aktorów, a skoro aktorów to i Daniela Olbrychskiego i obaj się zgodziliśmy, że niezależnie od wszystkiego, to jest, a już na pewno kiedyś był, naprawdę świetny aktor. I w tym momencie Marcin – tak ma na imię mój uczeń – przypomniał mi film, o którego istnieniu ja już skutecznie zdążyłem zapomnieć, nakręcony przez Krzysztofa Zanussiego, z bardzo wówczas jeszcze młodym Olbrychskim i nie tak jeszcze starym Aleksandrem Bardinim, pod tytułem „Zaliczenie”. Przypomniałem sobie ten film, znalazłem go na youtubie, obejrzałem, zachwyciłem się nim tak, jak wieloma innymi polskimi filmami z tamtych lat… i nagle w słupku po prawej stronie trafiłem na coś, co zrealizował ten sam Zanussi, tyle że już w roku 2009 pod tytułem „Rewizyta”.
I powiem szczerze, że to mnie zupełnie wytrąciło z równowagi. Ja wiem, że polskie kino ma się świetnie, że reżyserzy tacy jak Smarzowski, Gliński, Varga, Koterski, Pasikowski, Saramonowicz kręcą nieustannie i każda z tych produkcji jest lepsza od poprzedniej, wiem, że nawet Wajda niedawno nakręcił film o Wałęsie, a przed nami już czeka cała seria filmów o Powstaniu Warszawskim, o tym jednak, że branża jeszcze nie zdążyła wypluć Krzysztofa Zanussiego nie słyszałem. Mimo że się staram zawsze interesować tym, co polska sztuka filmowa sobą dziś przedstawia, byłem przekonany, że Krzysztof Zanussi jest już dziś tylko zapraszanym przez Monikę Olejnik moralnym autorytetem i nikim więcej.
I oto wczoraj trafiłem na ów film z roku 2009, a więc stosunkowo świeży i przyznaję, że oniemiałem. Co to takiego? Sam filmu oczywiście, poza krótkimi bardzo fragmentami, nie obejrzałem, natomiast zajrzałem do Wikipedii i tam znalazłem coś takiego: „Były student filozofii i niedoszły samobójca Stefan, bohater ‘Serca na dłoni’, z kamerą w ręku przeprowadza wywiad z bohaterami innych filmów Krzysztofa Zanussiego sprzed kilkudziesięciu lat: ‘Życia rodzinnego’, ‘Barw ochronnych’ i ‘Constansu’, chcąc uzyskać odpowiedź na pytanie ‘czy warto żyć?’". Ponieważ oczywiście nie wiedziałem, co to takiego owo „Serce na dłoni”, natomiast domyśliłem się, że to pewnie jeszcze jeden z filmów Zanussiego, o którym nie słyszałem, kliknąłem w odpowiedni link i znalazłem następującą informację:
„Polska czarna komedia z 2008 roku w reżyserii Krzysztofa Zanussiego. Stefan, młody człowiek w poczuciu życiowej klęski próbuje targnąć się na swoje życie. Konstanty, multimilioner poszukuje serca do przeszczepu. Spotykają się przypadkiem w szpitalu i od tej chwili Konstanty stara się podtrzymać samobójcze zamiary Stefana, ponieważ jest on dla niego pasującym dawcą i w ten sposób szansą na uratowanie życia”.
Aha! Rozumiem więc, że Krzysztof Zanussi, za, jak się domyślam, pieniądze z Instytutu, kręci w roku 2008 nową polską komedię, o której nawet pies z kulawą nogą nigdy nie usłyszy, a już rok później, z tego samego Instytutu, wyszarpuje pieniądze, by kręcić swój nowy film, skazany na podobny sukces, tym razem – uwaga! – oparty na pomyśle, że bohater jego ostatniego filmu odwiedza bohaterów jeszcze wcześniejszych jego filmów, żeby z nimi pogadać na temat życia.
Jak mówię, obejrzałem fragmenty owej „Rewizyty”. Co tam mamy? Oto jakiś młodzian z kamerą video rozmawia z Mają Komorowską, Janem Nowickim i Danielem Olbrychskim o tym, jak oni się czuli wtedy i jak się czują dziś, a na tle tych rozmów oglądamy fragmenty tamtych filmów. Rozmowy dzielą z tamtymi ścinkami czas mniej więcej po połowie i wyglądają mniej więcej tak: „Czy podobało się panu życie w PRL-u?”, pyta młodzian Jana Nowickiego. „Owszem”, odpowiada Nowicki. „Tak samo jak podoba mi się życie dziś”. „A czy uważa pan, że dla mnie byłoby lepiej żyć w PRL-u, czy dziś?” „Oczywiście w PRL-u”, odpowiada Nowicki. „Dzisiejsze pokolenie nie rozumie, czym jest wolność. O, widzę, że mnie kręcisz. Gdybym wiedział, to bym się przyczesał”. I tak dalej w ten deseń. Jak mówię, tam jeszcze gadają Komorowska i Olbrychski, ale raz, że nie chcę tu nikogo dręczyć, a dwa, że to, co tam się dzieje, nie ma dla nas najmniejszego znaczenia. Te dziadki tam siedzą i plotą trzy po trzy, udając, że im o coś chodzi, a my nawet się już nie zastanawiamy, czy oni tak sami z siebie, czy może w oparciu o scenariusz, który im przedstawił ich kumpel Zanussi i kazał wyryć na pamięć. To co się bowiem liczy, to to, że w roku 2009 Krzysztof Zanussi nakręcił za publiczne pieniądze film o sobie i o swoich filmach, zaangażował do niego trzech znanych polskich aktorów plus jednego o statusie nieznanym, których nikt ani nie potrzebuje, ani o nich nie pamięta, chyba że tylko przez to, że oni zawsze mogą nam coś powiedzieć na temat prawdziwych przyczyn Katastrofy Smoleńskiej i roli w niej prezydenta Lecha Kaczyńskiego, a my nawet o tym nie wiemy. Oto punkt, w którym wybitny niegdyś polski reżyser Krzysztof Zanussi kończy swoją karierę. Oto miejsce, gdzie wybitni kiedyś polscy aktorzy, tacy jak Jan Nowicki, Daniel Olbrychski, czy Maja Komorowska lądują, kiedy się okazuje, że wszystko się już ostatecznie skończyło.
Stan polskiego państwa, na każdym możliwym poziomie, a więc zarówno gdy idzie o politykę, życie społeczne, czy kulturę, znamy aż nazbyt dobrze. Ta nasza wiedza jest tak precyzyjna i tak fizycznie wręcz namacalna, że ona zwyczajnie boli. Jednak przy tym, pewnie trochę przez ten ból, ale i przez te różnego rodzaju wieści, jakie do nas przychodzą dzień po dniu, powoli się do tego wszystkiego przyzwyczajamy i uniewrażliwiamy. Mamy te wszystkie nowe piosenki, te nowe powieści, te nowe przedstawienia teatralne i artystyczne projekty, nowe filmy… i oto nagle pojawia się wiadomość, że pewien wielki polski reżyser filmowy wraz z grupą wybitnych polskich filmowych aktorów zrealizowali nie mówiąc o tym nikomu film o sobie, wzięli za niego pieniądze, ktoś na ten temat napisał jednozdaniową notkę w Wikipedii… o istnieniu której zresztą również niemal nikt nigdy się nie dowie. I możemy się tylko dziwić, cóż takiego się stało, że od 2009 roku mija już pięć lat, a ci nic. Jakby ich System przerobił na podpałkę pod grilla. Jakiż to wielki dramat! Czy im już naprawdę nie zostało nic więcej, jak widok ich kiedyś kolegi Kondrata, kręcącego kolejne reklamy dla grupy ING?
Jak mówię, człowiek, który się przyzwyczai jest w stanie znieść wiele. Dobrze chociaż, że jest ten Youtube. Tam można też trafić na prawdziwe skarby, jeszcze z czasów, gdy zgodnie z postulatem jeszcze jednego z nich, czyli Jana Pietrzaka, Polska była Polską. Choćby ten film o wyżebranym zaliczeniu z młodym Olbrychskim.

Wszystkich zainteresowanych zapraszam na stronę www.coryllus.pl, gdzie są do kupienia moje, i nie tylko moje, książki. Jednoczesnie bardzo proszę o wspieranie tego bloga pod podanym obok numerem konta. Dziś to jest wszystko co mamy.

niedziela, 12 stycznia 2014

Czy Daniel Olbrychski potrafi łapać piłkę?

Początek nowego roku zaznaczył się nam bardzo spektakularnym zaktywizowaniem się dwóch środowisk – chyba jednak trzeba będzie nam tak je nazwać – jednoznacznie patologicznych, a mianowicie pijanych kierowców, oraz aktorów. Jak idzie o pijaków za kierownicą, odpowiednia debata została przeprowadzona na każdym możliwym poziomie, włącznie z tym opanowanym przez tak zwaną Radę Ministrów, i myślę, że tu już wiele więcej, niż zostało dotąd powiedziane, powiedzieć nie można… No może przynajmniej do czasu, gdy Systemowi uda się jakoś wreszcie doprowadzić do legalizacji marihuany i innych, tak zwanych „miękkich”, narkotyków, i wtedy dopiero będziemy mogli zatęsknić za starą dobrą flaszką.
Ja jednak dziś chciałbym się zająć, być może po raz już ostatni, ale za to wreszcie na dobre, aktorami. Biorę się za tych, prawdę mówiąc, jeśli się tylko uczciwie zastanowić, diabłu ducha winnych, ludzi, i czuję pewien dyskomfort. Bo z jednej strony, jak powszechnie wiadomo, w historii współczesnej cywilizacji, niemal już tradycyjnie, to akurat środowisko, było zawsze traktowane z najwyższą pogardą, której być może najbardziej spektakularnym przejawem stał się dawny zwyczaj, by aktorów grzebać poza murami miasta, a z drugiej, jak by nie patrzeć, ich często wielki talent, niekiedy nawet graniczący ze swego rodzaju geniuszem, zawsze jakoś do nas, zwykłych miłośników teatru, czy filmu, przemawiał, i to do tego stopnia, że wielu z nich nie mogliśmy szczerze nie podziwiać.
A zatem, kiedy myślę o aktorach, ów dysonans mnie autentycznie prześladuje, no bo – spójrzmy na problem uczciwie – jak można, stając wobec modelowego wręcz kłamstwa, jednocześnie się do niego nie odwracać z odrazą, a wręcz je w sposób jednoznaczny afirmować? Jak można kogoś z jednej strony traktować z najczystszą pogardą, a jednocześnie szczerze go podziwiać?
Zadaję te pytania, ponieważ w moim najgłębszym przekonaniu, bez udzielenia sobie na nie odpowiedzi, nie będziemy sobie w stanie poradzić z tym, co nas ostatnio tak bardzo absorbuje, a mianowicie z zaangażowaniem niektórych przedstawicieli sztuki aktorskiej w życie publiczne. Mam nadzieję, że wiemy wszyscy, o co chodzi. Któraś z telewizji zaprasza do studia profesora Glińskiego, żeby go namówić na ocenę sytuacji politycznej w kraju, a dla dziwnie pojętej równowagi, jako partnera w rozmowie, sadza obok niego aktora Daniela Olbrychskiego. Dobrzy ludzie oglądają ów dziwny spektakl, łapią się za głowy, ci mniej odporni rzucają w stronę Olbrychskiego śmierdzącym mięsem, a jeśli ktoś ma ambicje i umie trochę pisać, to jeszcze podzieli się odpowiednią refleksją w mediach papierowych, czy na blogach. Biedny Olbrychski jest więc traktowany jak najgorsza szmata, a nikomu do głowy nie przyjdzie, by zauważyć, że on jest tylko ofiarą pewnej szczególnej perwersji, polegającej na tym, że od aktora oczekuje się czegokolwiek więcej, ponad to, by nam trochę poudawał.
A przecież jest rzeczą jak najbardziej oczywistą, że gdyby na miejscu Olbrychskiego posadzić kogokolwiek – a mówiąc „kogokolwiek” mam na myśli naprawdę kogokolwiek z jego kolegów aktorów – jeśli chodzi o intelektualny wymiar tego występu, uzyskalibyśmy wynik niemal identyczny, i to niezależnie od tego, czyje poglądy by nam ów nieszczęśnik odgrywał. Bo kiedy zastanawiamy się nad problemem Olbrychskiego, nie łudźmy się – coś takiego, jak „problem Olbrychskiego” zwyczajnie nie istnieje. Istnieje wyłącznie problem mądrych lub głupich ocen, i większego lub mniejszego talentu w ich odgrywaniu. Kiedy Daniel Olbrychski przychodzi do studia telewizyjnego, a dziennikarka prosi go o przedstawienie takiego, a nie innego, spojrzenia na stan politycznej debaty, to on to zrobi tak jak się tego od niego oczekuje, tyle że prawdopodobnie lepiej, niż by to zrobił aktor Więckiewicz, czy Malajkat, a to wyłącznie z tej prostej przyczyny, że jest od nich lepszym aktorem.
Ktoś mnie pewnie spyta, czy moim zdaniem Olbrychski nie ma poglądów, a ja odpowiem od razu, że to właśnie dokładnie chcę powiedzieć. Olbrychski nie ma jakichkolwiek poglądów, podobnie jak nie posiada jakichkolwiek uczuć, przeżyć, jakichkolwiek emocji, poza emocjami czysto zwierzęcymi. On, po tych wszystkich latach wyłącznie grania, nie jest już w stanie z siebie wykrzesać nic poza samą właśnie grą. Olbrychski, będąc znakomitym polskim aktorem, nie wie, czym jest smutek, żal, radość, gniew, szczęście, rozpacz; on żadnego z powyższych nie potrafi w najmniejszym stopniu odczuć i przeżyć, natomiast znakomicie potrafi to wszystko zagrać. A stan odczłowieczenia, o jakim w tym momencie mówię, powoduje, że on nawet gdyby z jakiegoś powodu poczuł ów smutek, czy radość, natychmiast by musiał zacząć jedno i drugie odgrywać, i w ostateczności tam nie zostałoby już nic więcej.
I proszę mi nie zarzucać, że to są tylko takie moje spekulacje, lub, co gorsza, że ja w stosunku do Olbrychskiego jestem niepotrzebnie okrutny. Jeśli chodzi o spekulacje, to o nich mowy być nie może. Przecież wystarczy na niego tylko popatrzeć, kiedy on występuje w telewizyjnym studio i opowiada cokolwiek na jakikolwiek temat. Tu nie może być najmniejszej wątpliwości, że on zaledwie odtwarza kolejną rolę, a robi to albo lepiej, albo gorzej, ale zawsze dokładnie tak, jak sobie wyobraża, że powinien to robić. Co do okrucieństwa natomiast – przepraszam bardzo, ale jak można być okrutnym w stosunku do kawałka sztachety?
W filmie Quentina Tarantino „Django” wielki filmowy aktor Leonardo DiCaprio w pewnym momencie rozbija sobie kieliszek w dłoni i jego dłoń zalewa się krwią. Jak się dowiadujemy, scena ta nie została zainscenizowana, lecz on wspomniany kieliszek rozbił autentycznie, i w efekcie autentycznie się poranił. Rzecz w tym jednak, że na filmie tego nie widać. DiCaprio nawet nie mrugnął, ale dokończył to, co miał do zrobienia, a my wszyscy tylko zamarliśmy z podziwu. Co by się stało, gdyby podczas telewizyjnego występu Olbrychskiemu spadł na łeb jakiś reflektor, czy załamał się pod nim fotel, a on by spadł na mordę? Otóż myślę, że on akurat by zaczął wrzeszczeć, albo by się rzucił do ucieczki, ze strachu, że ktoś chce go zabić. Tyle że on by się tak zachował nie dlatego, że jest od DiCaprio bardziej człowiekiem, ale dlatego, że jest od niego gorszym aktorem. A więc jest kimś, kto gorzej od DiCaprio potrafi ukryć swój brak człowieczeństwa.
Wspominam o tym DiCaprio trochę dlatego, że ja go autentycznie cenię, jako aktora, ale też właśnie po to, by jak najlepiej wyrazić to, czym dla mnie jest aktor, jako ktoś, kto nawet jeśli kiedyś był człowiekiem, to mu minęło. Ale przecież nie chodzi tylko, ani nawet przede wszystkim, o niego. Popatrzmy na takiego Roberta DeNiro, Johnny’ego Deppa, czy znakomitą brytyjską aktorkę Helenę Bonham-Carter. Wszyscy oni wystąpili w taki czy inny sposób w komediach Ricka Gervaisa, grając siebie samych… i – co tu jest akurat kompletnie porażające – ukazując siebie, jako oczywistych i bezdyskusyjnych idiotów.
Ktoś w tym momencie pomyśli, że każde z nich ma w sobie wystarczająco dużo autokrytycyzmu, żeby spojrzeć na siebie z ową niezwykłą ironią i pokazać publicznie to, co w nich śmieszne, czy choćby i głupie. Otóż nie. Ja nie sądzę, żeby Johnny Depp, czy Robert DeNiro zgodzili się grać Johnny’ego Deppa i Roberta DeNiro jako stuprocentowych durniów, bo jeden i drugi zachowują w stosunku do siebie ten luz i ten dystans. Nie. To wszystko odbyło się tak, że Ricky Gervais napisał im te role, ich agenci ustalili warunki ich występu, a oni przyszli, to, co im kazano, zagrali, zainkasowali umówioną gażę i na tym koniec. Bez jakichkolwiek refleksji. Dla naszej rozrywki, a swojego zawodowego powodzenia.
Ale nie mam też najmniejszych wątpliwości, że gdyby polskie życie publiczne nie było tak opanowane przez różnego rodzaju patologie, a przez to i polska kultura i sztuka stały na poziomie choćby zbliżonym do tego, jaki obserwujemy w Wielkiej Brytanii, czy w Stanach Zjednoczonych, mógłby się i u nas znaleźć jakiś reżyser, który, na przykład, zdecydowałby się nakręcić niezwykle zabawną komedię o polskich aktorach, którzy dali się wmanewrować w polityczno-medialny spór, i przy tej okazji zrobili z siebie idiotów, nająłby do tego filmu czy to Daniela Olbrychskiego, czy też może Jerzego Stuhra, czy może Annę Nehrebecką, kazał się im nauczyć przygotowanego przez siebie scenariusza, a oni by to najlepiej, jak potrafią, zagrali. A gdyby się okazało, że ów film osiągnął pewien znaczący sukces, byliby z siebie niezwykle zadowoleni. My byśmy się z nich śmiali, że jacy to oni głupi, a oni by się cieszyli. Jak pies, który złapał piłkę. Mimo że ona tak sprytnie od niego uciekała.
Jerzy Stuhr. O nim nie mogliśmy zapomnieć. Też, jak wiemy, pojawił się w tych dniach ów wybitny aktor publicznie, i powiedział, że on nigdy nie wystąpi w filmie o Smoleńsku, bo mu na to nie pozwalają moralne i etyczne zasady, których on przestrzega od zawsze. W reakcji na to oświadczenie, ja na swoim blogu przypomniałem, jak to ten sam Stuhr swego czasu wystąpił w wyprodukowanym na zlecenie postkomunistycznego aparatu przemocy filmie „Uprowadzenie Agaty”, który nie dość, że od początku do końca był oparty na kłamstwie, to w dodatku kłamstwie nastawionym na niszczenie niewinnych ludzi. W reakcji z kolei na mój tekst, któryś z komentatorów wyraził nadzieję, że Stuhr ów tekst przeczyta i pójdzie mu w pięty. Otóż nic z tego. To znaczy, możliwe, że któryś z jego znajomych mu te moje refleksje podsunie do przeczytania, albo przynajmniej zrelacjonuje, natomiast ja nie widzę najmniejszej możliwości, by aktor Stuhr moje słowa był w stanie w jakikolwiek sposób przeżyć. Jestem głęboko przekonany, że to, co ja napisałem, obeszłoby go dokładnie tak samo, jak wspomnianego wcześniej mojego psa uwaga mojej żony, że on jednak jest strasznie czasami głupi. Jak to niedawno pięknie opisał mój syn, to, co mu się u takich psów podoba, to to, że one niczego i nikogo nie oceniają. Po prostu sobie są i tylko czekają aż ktoś albo je nakarmi, albo się z nimi pobawi. I to wszystko.
Na koniec muszę jeszcze odpowiedzieć na jedno pytanie: Czy ja naprawdę nie biorę pod uwagę, że w owej branży aktorskiej mogą być jakieś wyjątki; że wśród nich są tacy, którzy jakoś sobie z tą presją poradzili i jakimś cudem udało im się urwać z tego strasznego stryczka? Myślę, myślę, myślę i już chętnie odpowiadam. Mam wrażenie, że owszem, niektórzy z nich jakiś cudem się wywinęli. To są jednak ci wszyscy, dla których decyzja przemienienia się w człowieka, siłą rzeczy musiała się wiązać z praktycznym odejściem z zawodu. Na pewno mam tu na myśli Irenę Kwiatkowską, która pod koniec życia zupełnie niespodziewanie pogrążyła się w modlitwie i, jak słyszę, ofiarowała swoje życie już tylko Bogu, by ostatecznie odejść cichutko i bardzo skromnie. To było naprawdę coś. Czy ktoś jeszcze? Nie wiem. Szczerze powiem nie bardzo się znam, ale kto wie, co tam słychać u takiego Krzysztofa Majchrzaka? Czy on może jest dziś człowiekiem? Bardzo bym chciał. Byłoby miło.

Tekst powyższy, z podpuszczenia mojego kumpla Peregrina Tuka, ukazał się w najnowszym wydaniu "Warszawskiej Gazety", a zatem ja za niego swoją dolę w końcu dostanę. Jeśli jednak ktoś uważa, że można mi tu coś dorzucić, będę niezmiernie zobowiązany. Numer konta jest tuż obok. Dziękuję.


środa, 2 lutego 2011

O bezczelności, która nie kompromituje

Wciąż wraca do mnie sprawa owej czarnej ankiety, przeprowadzonej przez tygodnik ‘Nie’ na temat przyszłości, jaką dla Jarosława Kaczyńskiego planują czołowe osobistości polskiego życia publicznego. Dziś za sprawą Kazimierza Kutza, który oto pojawił się u Moniki Olejnik i pokazał, że mieliśmy całkowitą rację, myśląc System ostatecznie wyraził oficjalną zgodę na traktowanie Jarosława Kaczyńskiego jak bakterię. Jak idzie o samą ankietę, ona istotnie uzyskała pewną skromną popularność, jednak na tym skromnym poziomie już pozostała. W przestrzeni publicznej natomiast pozostało ledwie parę dowcipów i bon motów. Jest więc tak, że osoby bardzo interesujące się polityką – a więc jakieś 30% społeczeństwa – wiedzą mniej więcej o co chodzi, połowa z nich kwestią się interesuje w stopniu minimalnym, a z tych, których sprawa poruszyła, znów połowa się oburza, a druga połowa się cieszy i krzyczy: „Jeszcze jeden!”. A więc sytuacja jest przerażająco typowa, tyle że tych psów jest więcej i są coraz głośniejsze.
W tym miejscu należy oddać szacunek tak zwanej Sieci. Gdyby bowiem nie Internet, prawdopodobnie o tym co się stało, a więc skąd te psy się nagle w takiej liczbie pojawiły, wiedzieliby tylko czytelnicy wspomnianego tygodnika i kilku bardziej aktywnych polityków. Z tego co mi wiadomo, mainstremowe media na temat wspomnianego wydarzenia, jeśli się nawet zająknęły, to tą jąknięcie odpowiednio zginęło w szumie wydarzeń znacznie ważniejszych, czyli że w Egipcie są niepokoje, a Kaczyńscy jako dzieci byli bici. A więc znów, jedyną realną siłą tworzącą tak zwane społeczeństwo obywatelskie okazał się Internet, w tym blogi.
I oto parę dni temu dotarła do mnie informacja, ze Paweł Lisicki, redaktor naczelny jednego z najważniejszych polskich dzienników, a mianowicie Rzeczpospolitej, na swoim blogu umieścił refleksje na temat tego, co z Jarosławem Kaczyńskim robią ludzie znani i utytułowani, jak również na temat reakcji – lub raczej jej braku – na ten zbiorowy pokaz najbardziej brutalnej siły ze strony ogólnopolskich mediów. Zajrzałem, przeczytałem i oto co pisze Lisicki:
„Najgorsze, że za te słowa kawalarzy z bożej łaski nie spotka ani środowiskowa krytyka, ani powszechne potępienie. Dalej będą brylować i pouczać, stroić miny w telewizjach, znacząco pochrząkiwać w radiu, a w napisanych dla gazet i tygodników tekstach występować w obronie tolerancji i przeciw nienawiści. Idę o zakład, że ani się nie pokajają, ani nie znikną. Z ich ust znowu popłyną strumienie frazesów. Dobrze wiedzą, że wobec Kaczyńskiego mogą sobie pozwolić na wszystko i że wszystko ujdzie im płazem. Po prostu całą gębą korzystają z dobrodziejstw systemu, w którym bezczelność nie kompromituje.”
Czytam słowa Lisickiego i myślę sobie, że nic dodać, nic ująć. Sam mógłbym tak napisać. Co więcej, wygląda na to, że Lisicki to prorok jakiś. Ledwo wspomniał o tym strojeniu min, a tu jeden z uczestników tej egzekucji stroi miny u Moniki Olejnik. No, może akurat on nie do końca, bo ze względu na dramatyczny upływ czasu, została mu tylko jedna mina, natomiast czego on nie dał rady, zrobiła za niego pani redaktor.
Ale wracajmy do Lisickiego. On – wiadomo – jest nasz człowiek. On, że tak się brzydko wyrażę, robi w branży od lat, wie, jak jest, i ta wiedza mu zdecydowanie dobrze służy. Zaglądam więc do weekendowej Rzeczpospolitej, by zobaczyć, jak sam Paweł Lisicki odpowiada na swój apel o „powszechne potępienie” Kutza, Palikota, Raczkowskiego i całej reszty owych „kawalarzy z bożej łaski”. Jak on, sumienie polskiego dziennikarstwa, rozprawia się z degeneracją polskiej demokracji. W jaki sposób Rzeczpospolita uruchamia „środowiskową krytykę” sytuacji, gdzie wolno wszystko i jeszcze więcej. Szukam, szukam, szukam… i wreszcie – jest! W weekendowym dodatku Plus Minus Paweł Lisicki przedrukowuje swój wpis z blogu i w ten sposób rozpoczyna swoją krucjatę przeciwko systemowi, w którym „bezczelność nie kompromituje”. Brawo! Oto akt odwagi i zdecydowania. Bez takich ludzi jak Lisicki, my blogerzy bylibyśmy nikim.
Ale skoro już zaszedłem aż tak daleko, to jeszcze chwila na temat Kaczyńskich w wieku szczenięcym. Otóż w tej samej Rzeczpospolitej, nie mogłem nie przeczytać wywiadu Mazurka z Danielem Olbrychskim, w którym ten poinformował nas, że z jego jak najbardziej sprawdzonych informacji wynika, że Kaczyńscy byli w swoich czasach szkolnych dziećmi nielubianymi i bitymi. I tu też należy oddać ukłon Rzeczpospolitej. To musi być prawda, co oni o sobie piszą, że są najbardziej opiniotwórczym dziennikiem w kraju. Świadczy o tym fakt, że już niemal cała Polska huczy od informacji, ze Kaczorów w szkole lali. I wcale już nawet nie chodzi o Olbrychskiego. On się skromnie uchylił. Nawet Kutz się nie liczy. On tylko tę informację potwierdził. Więc liczy się news. Kaczyńskich w szkole lali, bo byli wredni i nieznośni. Teraz już tylko powinniśmy cierpliwie poczekać na serię telewizyjnych reportaży o przyczynach szkolnej agresji. Jednak media to potęga!
Ja tu sobie żartuję, podczas gdy sprawa jest poważna jak sto diabłów. Stoimy na krawędzi i nikt nie wie, co się stanie już nawet nie jutro, ale choćby dziś. Wypada więc zakończyć akcentem poważnym. Paweł Lisicki pisze, że on jest gotów się założyć, że nic się nie zmieni. Uważam, że z jego perspektywy ten zakład jest świetną inwestycją. Tyle że, jak mówię, stoimy na krawędzi, i może się równie dobrze okazać, ze Paweł Lisicki jednak źle ocenił sytuację. Tyle że on się dziś z chytrym błyskiem w oku zakłada, a za chwilę będzie chciał dołączyć do zwycięzców. I zapewne, jako przepustkę, pokaże ten swój blogowy tekst o bezczelności, która nie kompromituje.
Już się nie mogę doczekać.

Znaczna część powyższego wpisu ukazała się wcześniej w solidarnych.pl

sobota, 29 stycznia 2011

Refleksje znad krawędzi

Ze wstydem przyznać muszę, że polityczny kryzys w Egipcie, z jakiegoś powodu, w pierwszej chwili uszedł mojej uwadze. To znaczy, dochodziły do mnie słowa ‘Egipt’ i ‘zamieszki’, ale jakoś nie umiałem się oderwać od spraw dla mnie bardziej poruszających. I dopiero wczoraj wieczorem zauważyłem, jak bardzo się zagapiłem. Jak o mały figiel nie przegapiłem czegoś, co na przegapienie zdecydowanie nie zasługuje.
Otóż, gdyby ktoś – a więc ktoś równie zagapiony jak ja – jeszcze nie wiedział, o co chodzi, w Egipcie doszło do bardzo poważnych niespodziewanych rozruchów antyrządowych. Przyczyna i cel tych rozruchów jest akurat z naszego punktu widzenia nie tak ważna, więc wystarczy, ze będziemy pamiętać o tych trzech wspomnianych przeze mnie elementach – rozruchy są poważne, antyrządowe i niespodziewane. Dlaczego i po co – a kogóż to mianowicie obchodzi?
Oglądałem więc wczoraj w telewizji trochę wieczornej dyskusji o wydarzeniach w Egipcie, słuchałem dość przerażających informacji o gwałtowności rozruchów i liczbie ofiar, patrzyłem w zdumieniu na zdjęcia z egipskich ulic, ale też nie mogłem nie zauważyć pełnej zgody między uczestnikami rozmowy, co do tego, że tego, co się wydarzy, nikt się nie spodziewał. Pomyślałem sobie, ze tak bywa. W końcu dziennikarze, politycy, politolodzy, eksperci choćby i z tytułami, są pewnie często nawet jeszcze głupsi w kwestiach, którymi się zawodowo zajmują, od nas. Niejednokrotnie bywało przecież tak, że im świat walił się na głowę i jedyne co mogli zrobić, to już tylko szukać dobrego usprawiedliwienia dla swoje beznadziejności.
Tu zresztą też, w pewnym momencie jeden z dyskutantów powiedział, że ponieważ Egipt to państwa w dużym stopniu policyjne, ludzie zawsze byli bardzo niechętni do wyrażania swoich osobistych opinii, tym bardziej jeśli te opinie im mogły w jakikolwiek sposób zaszkodzić. Ale pojawił się też jakiś specjalista, który na Egipcie się zna, często tak bywa i, co może najważniejsze, jak sam stwierdził, ma tam wielu przyjaciół. Wyznał więc on, że był tam ostatnio jesienią, rozmawiał ze swoimi egipskimi znajomymi i kolegami, i nie dojrzał śladu niepokoju. Nie zauważył jednego gestu, który mógłby świadczyć o tym, że sytuacja jest bliska załamania. Że społeczeństwo jest na krawędzi.
O czym to może świadczyć? O dwóch rzeczach. Pierwsza to taka, że ten człowiek jest dokładnie tak samo głupi i leniwy, jak pozostali uczestnicy tego towarzystwa, które tak zabawnie dziś załamuję ręce nad tym, co się dzieje w Egipcie. Druga – właściwie uzupełniająca jedynie tę pierwszą – że on naturalnie znał i przyjaźnił się wyłącznie z tymi Egipcjanami, przeciwko którym dzisiejsza rozruchy sa skierowane. W jednej i drugiej sytuacji, wiadomość jest jedna – on zwyczajnie nie wiedział. Boi to, że parę miesięcy temu, wszystko było jak trzeba i nagle, nie wiadomo z jakiegoś powodu, coś się załamało, wydaje się niemożliwe.
Cytowałem tu już chyba kiedyś fragment z powieści Johna Bartha. Pozwolę sobie wrócić do tego raz jeszcze:
„Przystanęła na środku kuchni, by napić się wody. I w tym momencie, po pięćdziesięciu bezpiecznych latach, załamał się sufit w pokoju obok. Albo on, samotny, w pustym gabinecie, nasłuchując, w blasku marcowego dnia, jak mu w myślach szumi świat, gdy – ni stąd ni z owąd – półtorametrowa półka odrywa się od ściany. Przez całe długie wieki, niewidoczne pęknięcie rozsadza skałę. By w jednej sekundzie, cały taras i barierki i turyści i turbiny – wszystko z hukiem runęło do Niagary. Który płatek śniegu uruchamia lawinę? Dom eksploduje. Gwiazda. W głowie twojej żony, tak pozornie bezsilnej, rodzi się zbrodnia, jak płód. Jedna maleńka decyzja władz. Całe kolonie powstają”.
A więc, może to jest też tak? Że istotnie wszystko dzieje się w jednej chwili? Może rzeczywiście wspomniany przez mnie przyjaciel Egiptu i Egipcjan zrobił wszystko, co mógł, by wiedzieć, jakie sa nastroje i co się kroi I wiedział jak najbardziej słusznie, że nic się nie kroi. Bo wszystko się zaczęło dziać w jednej chwili, bez powodu, bez zapowiedzi. O tak. Jak w przypadku tego sufitu, tej półki, czy tego noża.
No ale to też są kwestie dla nas bez znaczenia. Boi cóż nam dziś po informacji, czy to co się wydarzyło i dzieje z takim rozmachem w Egipcie, było zapowiadane, czy nie. Czy to można było przewidzieć, czy nie. Sa to informacje równie bezużyteczne jak te wspomniane wcześniej, a więc dlaczego i po co. To co naprawdę ważne, to fakt, ze to się dzieje i że tego nikt nie przewidział.
Dziś w Rzeczpospolitej czytam rozmowę Roberta Mazurka z aktorem Danielem Olbrychskim. Niezwykły jest ten Mazurek. On nawet się nad Olbrychskim nie znęca. Nawet z nim nie walczy. Chyba nawet zanim zaczął z nim rozmawiać, wiedział, że to nie ma sensu. Jeśli chce mu coś powiedzieć, to chyba już tylko na takiej zasadzie, że gdyby poszedł o krok dalej i na przykład odzywał się już tylko po to, by mówić: „No dalej. Niech pan jeszcze coś powie. Mamy jeszcze parę minut.”, to byłby niegrzeczny. Mimo to pozwala Olbrychskiemu mówić i Olbrychski mówi. Ktoś mi powie, że ten wywiad to przykład akurat nietrafiony, bo wszyscy wiemy, że Olbrychski to nie dość, że aktor, to jeszcze aktor bardzo już leciwy i z nie lada bagażem. A więc, jakież to ma znaczenie, co on mówi? I ja się zgadzam. Olbrychski to postać szczególna. Mimo to jednak, kiedy przyjrzymy się, jak on mówi, i mówi, i mówi, i już ani nic nie widzi, ani nie słyszy, ani nie rozumie, i jaki jest z siebie zadowolony i w tym zadowoleniu niewzruszony, to nie sposób oprzeć się paru refleksjom natury bardziej ogólnej.
Otóż jesteśmy zdecydowanie na krawędzi. I nikt nie wie nic. Jak to się wszystko potoczy i który dzień przyniesie ten wiatr? Czy to już będzie ten kwiecień, czy może maj, a może dopiero październik, kiedy to Polska będzie w samym środku swojej tak zwanej europejskiej prezydencji, i wszyscy uczestnicy tego przedsięwzięcia będą zajęci liczeniem pieniędzy, jakie się im udało to tu, to tam przy tej okazji trafić. Przecież nawet my, tak bardzo skoncentrowani, tak bardzo wyczekujący, tak bardzo cierpliwi – też właściwie nie wiemy nic. Poza tym jednym. Że stoimy z całą pewnością na krawędzi. A to już jest pewna wiedza.

niedziela, 29 listopada 2009

Kupa i pieniążek, czyli dobry koniec pewnego etapu

Ciekawa sprawa. Przydarzyły mi się już wczoraj dwie pozornie kompletnie błahe rzeczy, które, może przez swój trochę ukryty sens, a może przez to, że obie w zupełnie przypadkowy sposób dotyczyły dokładnie tej samej kwestii, spowodowały we mnie tak intensywny bieg myśli, że pomyślałem sobie, że zarwę wieczór, a może i noc, i spróbuję opisać to, co mi chodzi po głowie, nie czekając do niedzieli. Tak się jednak składa, że, jak wspomniał bardzo inteligentnie przed laty John Donne, „nikt nie jest samotną wyspą”, a ja dodam przytomnie, że szczególnie ten, któremu żona i dzieci codziennie muszą przypominać, że ma wziąć tabletkę na serce, więc w takich oto razach, nie pozostaje mi nic innego, jak zacisnąć zęby i poczekać na bardziej sprzyjający moment. Choć może jednak i na tę noc, kiedy wszyscy już będą spali. No i ostatecznie tak to się właśnie dzieje. Oni śpią, ja to piszę, a jutro z rana, kiedy już wszystko starannie przemyślę, wstawię te słowa tam gdzie ich miejsce.
Stało się mianowicie tak, że po południu obejrzeliśmy sobie z Toyahową kawałek dokumentalnego filmu telewizji BBC, w którym Michael Palin oprowadza nas po okolicach Himalajów. Trafiło na Pakistan. Palin prowadzi nas do pewnego miasteczka, gdzie w pewnym miejscu, w samym tego miasteczka centrum, znajduje się miejsce, gdzie można sobie zamówić dowolną sztukę broni palnej. Nie jest to sklep z bronią, ale warsztat, w którym tę broń się produkuje. Na zamówienie. Przychodzisz, prosisz o kałasznikowa i oni ci tego kałasznikowa wykonują jak należy za w sumie niewielkie pieniądze. Wszystko zupełnie oficjalnie, na oczach ruchliwej ulicy. Wkoło słychać co chwilę nawet pojedyncze, czy seryjne wystrzały, bo ktoś gdzieś sprawdza, czy towar jest sprawny. Film jest sprzed dobrych kilku lat, więc niewykluczone, że ten biznes się już tak dobrze nie kręci, jednak to co tam widzimy, robi oczywiste wrażenie. I nagle Palin pyta człowieka, który go oprowadza, kto kupuje te karabiny i po co, i na to dostaje niezmienną odpowiedź, że to jest wszystko związane z plemienną tradycją. Broń jest po to, żeby nią zabijać. Ot i cała filozofia.
W nieco innym miejscu, ktoś Palinowi tłumaczy, że w Pakistanie on nie ma się absolutnie czego bać, bo ludzie są bardzo przyjaźni i gościnni. I tak, faktycznie zresztą, jest na każdym kroku. Ludzie, z którymi on rozmawia, są naprawdę sympatyczni, przyjaźni i gościnni. Jednak w którymś momencie, ktoś precyzuje, że to co tam się dzieje, wsparte jest jakby na dwóch filarach, z których jeden to gościnność, a drugi to zemsta. Gościnność i zemsta. Oto cała konstrukcja tamtej kultury. Gościnność i zemsta.
Myślałem sobie o tych dwóch wymiarach, nie potrafiłem o nich zapomnieć, wspominałem wszystko, co dotychczas na temat tego Pakistanu i w ogóle kultur niechrześcijańskich miałem okazję słyszeć, przypomniałem sobie również mój dość stary już tekst zatytułowany „Mukhtar Mai, czyli splendor na maksa” (polecam!), ale i tak wciąż mi wracała ta sekwencja, jak jakaś obsesja – gościnność i zemsta.
I oto młody Toyah zaprosił mnie, oczywiście za moje pieniądze, do kina. Od razu, jeśli ktoś ma wobec mnie jakiekolwiek podejrzenia, muszę poinformować, że nie był to ani najnowszy polski hit, zatytułowany Rewers, ani też amerykański łamacz serc z Willem Smithem o siedmiu duszach. Poszliśmy na zupełnie nowy film Law Abiding Citizen, o przedziwnym polskim tytule Prawo zemsty. Przepraszam, ale muszę opowiedzieć choć troszeczkę. Sprawa polega na tym, że jest człowiek, który ma żonę i córeczkę i któregoś dnia przychodzą do jego domu bandyci i mordują obie. Bandyci zostają ujęci, ale ze względu na, z jednej strony, błędy proceduralne, a z drugiej zagmatwane kwestie prawne, główny bandyta zostaje skazany na jakieś pięć lat, a zdecydowanie mniej winny – na karę śmierci. Nie chcę i nie mogę tu wchodzić w szczegóły, ale to co w tym filmie wyprawia system sprawiedliwości, woła o pomstę do nieba. Przez kolejne dziesięć więc lat, człowiek, któremu źli ludzie zamordowali rodzinę, a System odmówił sprawiedliwości, najpierw przygotowuje się, a wreszcie budzi się do… otóż nie zemsty. Najciekawsze w tym filmie jest to, że w ogóle nie chodzi o zemstę. On nie chcę się mścić. On chce spalić System, a z nim cały świat. I wtedy zaczyna się coś, co on sam określa bardzo znamiennym i niezwykle w tym kontekście interesującym słowem ‘biblical’!
Film, który mnie zainspirował do dzisiejszego tekstu jest o tyle ciekawy, że w całym cyklu filmów o zemście, on wyznacza całkiem nowy etap. Otóż zemsta jest niczym. Tu już nie ma się na kim mścić. Tu wyłącznie chodzi o to, żeby stopniowo, metodycznie, bezlitośnie, a co najważniejsze, w pełnym poczuciu egzekwowania sprawiedliwości, rozbić System.
Ktoś bardzo podejrzliwy powie mi, że przenoszę swoje obsesje na coś, co jest zdecydowanie obok mnie. Nieprawda. W filmie, o którym piszę, słowo ‘System’ pada – albo bezpośrednio, albo w sposób zdecydowanie sugerujący – niezliczona ilość razy. To jest zupełnie niewiarygodne! Dzisiejszy Hollywood wyprodukował zwykły, sensacyjny, w sumie bardzo klasyczny film popularny, który opowiada o tym, że świat doszedł do tego miejsca, gdzie jeśli znajdzie się ktoś, kto go w swojej szczerej i jak najbardziej usprawiedliwionej furii zechce spalić, zasłuży na miano bohatera. Mamy faceta, którego, w sumie, nie spotkało nic takiego baaaaardzo wyjątkowego. Bandyci zamordowali mu rodzinę, a wymiar sprawiedliwości się nie popisał. Mieliśmy to tyle razy! Jednak tu nie mamy do czynienia ze zwykłym death wish. Nasz bohater nie zabija tylko złych ludzi. On zabija wszystkich tych, którzy dla niego reprezentują właśnie System. Nawet tych z pozoru zupełnie niewinnych. Zwykłych urzędników. A co najciekawsze, scenariusz tego filmu jest tak skonstruowany, że to jemu, a nie sędziom, policjantom, prokuratorom, urzędnikom widz kibicuje. Najbardziej okrutnemu mordercy, który stanął w obliczu Systemu.
I ja się zastanawiam, dlaczego tak się dzieje? Dlaczego w czasach, gdy już zdawałoby się nie ma miejsca dla rozważań na temat zbrodni i kary, sprawiedliwości i jej braku, prawdy i kłamstwa, popularna kultura ni stąd ni z owąd podejmuje taki temat? I to jeszcze z tak okropnie politycznie podejrzanym zacięciem. Bo – powtarzam – w tym akurat filmie nie chodzi o to, że stało się zło, ktoś kto miał się nie pomylić, pomylił się, więc trzeba było błąd naprawić ręcznie. Tu nie chodzi o błąd. Tu sprawa dotyczy Systemu, którego już się naprawić nie da. Więc, co im strzeliło do głowy? Czy jest może tak, że oni – bo to przecież, nie oszukujmy się, są ONI – uznali, że to co się wokół nas dzieje zmierza w bardzo złym kierunku i trzeba chyba trochę odpuścić i zmienić kurs, czy może oni dalej uważają, że całe to gadanie o prawie i sprawiedliwości jest głupie, niepotrzebne, a przede wszystkim bardzo staroświeckie, ale ludzie zaczynają się denerwować, więc trzeba im od czasu do czasu rzucić, niczym ochłap, jakieś złudzenie, żeby się choć na moment zamknęli?
Uważam, że bez względu na to, która z tych opcji jest prawdziwa, przekaz, który uzyskujemy jest bardzo pozytywny. Bowiem, tak czy inaczej, wygląda na to, ze to co stanowi naturalny kształt świata i naturę człowieka, jest nie do pokonania. Choćby całe zespoły mędrców i proroków nowych czasów użyły wszystkich swoich talentów i umiejętności, choćby nawet zaprojektowali najbardziej kłamliwą manipulację i tę manipulację zastosowali wobec całych społeczeństw, jest coś co sprawia, że tego co prawdziwe, pierwotne i niewzruszone, nigdy się już nie zmieni. Bez względu na to, czy uznali swoją porażkę, czy może tylko próbują przegrupować siły, Amerykanie robią wrażenie – nie po raz pierwszy zresztą ostatnio – jakby zobaczyli, że z żywymi ludźmi nie ma żartów. Właśnie Amerykanie. Bardzo to moim zdaniem jest ciekawe i znamienne.
Opowiedziano mi wreszcie – w sposób z całą pewnością bardzo subiektywny i strywializowany – o czym jest, wspomniany nie tylko wyżej, najnowszy polski film Rewers. Chodzi o to, że młoda Buzkówna je jakąś cenną monetę, następnie robi z niej kupę, później ją myje, zjada i znów ją wydala… i tak bez końca, do końca życia. Taki to jest film. Moneta i kupa. Jak mówię, biorę pod uwagę, że ten film jest o wiele głębszy, niemniej w jedno nie uwierzę – że on jest tak głęboki, że gdzieś obok tej kupy stawia przed nami problem Systemu, braku sprawiedliwości i próby tej sprawiedliwości wyegzekwowania. A już na pewno, nie na poziomie powrotu do wymiaru prawdziwie biblijnego. A więc najbardziej prawdziwego.
Dlaczego tak myślę? Z bardzo prostego powodu. Obserwując bardzo uważnie wszelkie znaki i wszelkie gesty, słuchając wszelkich słów, które dochodzą do nas od strony tak zwanego establishmentu, mam nieustające wrażenie, że tam już jest tylko kupa. Kupa i jedzonko. A wszystko na poziomie czystego grepsu. Weźmy choćby jednego z wybitnych przedstawicieli owej society, Daniela Olbrychskiego. Wystąpił ów mędrzec parę dni temu u Moniki Olejnik i po raz kolejny wygłosił obronę Romana Polańskiego. Nie wiem, czy może nie przeoczyłem czegoś wcześniej, niemniej mam wrażenie, że tym razem Olbrychski posunął się dalej niż dotąd, pod każdym względem. Mianowicie najpierw powiedział, że on uważa, że skoro Polański już został za swój czyn sprzed trzydziestu lat skazany, należałoby mu dać już spokój, a następnie – kiedy red. Olejnik parokrotnie zapewniła go, że Polański nie został wcale skazany, oświadczył – troszkę zdziwiony, bo nie wiedział! – że on i tak Polańskiego będzie bronił bez względu na wszystko, bo to jest jego przyjaciel! Co dodatkowo jeszcze może się wydawać bez znaczenia, ale dla mnie jakoś uzupełnia całość, Daniel Olbrychski, rozmawiając z Olejnik, siedział przez cały czas odwrócony do niej tyłem, patrzył w niebo jak na scenie i wypowiadane przez siebie zdania najzwyczajniej w świecie recytował. Słowo daję! Siedział więc tyłem i pokazywał najbardziej wyraźnie jak tylko to możliwe, że on ani nic nie wie, ani nic nie rozumie, ani nic nie czuje, i że prawdopodobnie nie jest już nawet człowiekiem, a jedynie nakręcanym pajacem, pozbawionym nawet już duszy.
Moneta i kupa. Oto zakręt, na którym znaleźli się oni, a z nimi, niestety, my wszyscy, w naszej drodze do nowej cywilizacji. Nie wiem, czy akurat Amerykanie ten etap w ogóle przeszli, czy może jakoś tylko im przemknął. Wiem jednak, że są już dziś od niego bardzo, bardzo daleko i zdecydowanie wychodzą na prostą. Europa – a za nią oczywiście my, pod przewodnictwem naszych elit – jak najbardziej wciąż się kręci wokół tych dwóch filarów. Pieniążka i kupy. Już było dziś o filarach. Kompletnie innych – o gościnności mianowicie i zemście. Ja wiem, że tu też jest nie do końca bezpiecznie, ale skoro już mam wybierać, to jednak bym się chyba zdecydował na ten Pakistan. Przynajmniej do czasu.

Wobec Zamętu

  Nasz e ciało składa się z około 30 bilionów komóre k, k tóre współżyją z 38 bilion ami bakterii . Każda komórka ma własne życie i swoje ...