W związku z koncertem Nicka Cave’a,
wyjeżdżam dziś na dwa dni do Warszawy, a więc kolejny tekst będzie dopiero w
czwartek. Dziś natomiast, by uczcić to wydarzenie – bo jest to wydarzenie
niewątpliwie – chciałbym niektórym przypomnieć, a innych zapoznać z tekstem,
jaki poświęciłem owemu niezwykle utalentowanemu artyście w swojej książce „Rock
and roll, czyli podwojny nokaut”.
Kiedy piszę te refleksje, oglądam sobie
jednocześnie występ Nicka Cave’a na Coachella Festival, i powiem uczciwie, że
od czasu, gdy po raz pierwszy w życiu zobaczyłem go jeszcze z Birthday Party,
nie miałem tak silnego poczucia, że oto mam do czynienia ze zjawiskiem
artystycznym – ale też czysto ludzkim – na poziomie świadomości, co znaczy być
człowiekiem obdarzonym talentami, jakiego zwykle oglądać nie mamy okazji.
Żeby zrozumieć, do czego zmierzam, kiedy
nagle wyciągam kwestię talentów wykorzystanych od początku do końca, musimy
jednak wrócić do początków, a więc do czasów wspomnianego The Birthday Party.
Otóż była to grupa kompletnie zaćpanych, zaprutych alkoholem, półprzytomnych
Australijczyków, grających muzykę popularnie zwaną punk rockiem, ale tej jej
odmiany, której cechą szczególną było z jednej strony to, że normalny człowiek,
ze względu na zgiełk i wściekłość, na jakim ona była oparta, nie był w stanie
jej słuchać choćby przez minutę – w końcu, jak długo można zachować cierpliwość
w stosunku do żywego wrzasku, jeśli czymś przerywanego, to jazgotem gitar?
– a z drugiej, teksty, będące poezją w
sensie jak najbardziej dosłownym.
Muzyka The Birtday Party to było coś
takiego, że gdyby komuś nieprzygotowanemu puścić Sex Pistols, Exploited, The
Clash, Dead Kennedys… cokolwiek z tamtej strony, a kiedy ten ktoś będzie
uciekał, zagrodzić mu drogę którąkolwiek z piosenek The Birthday Party, ten
ktoś by natychmiast zaczął błagać, by mu natychmiast puścić „God Save The
Queen”. To, jeśli idzie o muzykę. Dalej jednak mieliśmy już tylko te teksty,
jak mówię, stanowiące czystą – równie trudną do zniesienia, jak sama muzyka –
poezję, no a na końcu już tylko jego, Nicka Cave’a – człowieka w nieodmiennym
garniturze i koszuli bez krawata, przypominającego bardziej ucznia Śląskich
Technicznych Zakładów Naukowych, wracającego do domu po lekcjach, niż wokalistę
zespołu punk-rockowego. Pod tym akurat względem, w nim zdecydowanie więcej było
Smitha z The Fall, tyle że w zestawieniu z
muzyką The Birthday Party, The Fall to było coś dla miłośników Kyley
Minogue.
The Birthday Part wyewoluowało w stronę
Bad Seeds, następnie zmieniło się samo Bad Seeds, i zupełnie niepostrzeżenie
okazało się, że sztuka Nicka Cave’a stała się najbardziej jednoznacznym popem,
w tym sensie, że, gdybyśmy się zapytali przeciętnego czytelnika Przewodnika
Inteligenta „Polityki”, czy kolekcjonera serii „Gazety Wyborczej”,
zatytułowanej
„Co każdy kulturalny człowiek przeczytać powinien”, jakiej muzyki słucha, gdy już po raz 10 obejrzy „Misia” i „Seksmisję”, odpowiedziałby, że Stinga, U-2, Nosowską, Savalla i oczywiście Nicka Cave’a.
„Co każdy kulturalny człowiek przeczytać powinien”, jakiej muzyki słucha, gdy już po raz 10 obejrzy „Misia” i „Seksmisję”, odpowiedziałby, że Stinga, U-2, Nosowską, Savalla i oczywiście Nicka Cave’a.
I to jest dla mnie coś absolutnie
niewyobrażalnego. Ja oczywiście rozumiem, że niezbadane są ścieżki, którymi
chadza gust konsumenta, i że przy odrobinie szaleństwa, jeden czy drugi może ni
stąd ni z owąd zacząć się zachwycać nawet kimś takim, jak Picasso. Jednak to,
co się stało w przypadku Nicka Cave’a, stanowi dla mnie zagadkę
nierozwiązywalną. Słucham jego występu na Coachella Festival i widzę dokładnie
tego samego człowieka, co 30 lat temu – nawet fizycznie niemal tego samego –
słyszę dokładnie tę samą dziką intensywność, co przed laty, to samo szaleństwo,
co wtedy, gdy oni śpiewali „King Ink”, ani odrobinę mniej wymagające, gdy idzie
o typ oddalenia od wszystkiego tego, co się nazywa popem, a jednocześnie
świetnie wiem, że dziś Nick Cave to sam środek najbardziej podstawowego
mainstreamu. Co to za cholera???
Czasem sobie myślę, że ja się
niepotrzebnie tak napinam, bo odpowiedź tu jest śmiesznie prosta, i doskonale
się mieści w całej tej chorej logice, jaka kieruje się dziś przemysł
rozrywkowy. Otóż w pewnym momencie Nick Cave postanowił się związać ze
wspomnianą wcześniej Kyley Minogue, a nawet nagrał z nią jedną piosenkę, która
stała się światowym przebojem. Jest więc oczywiste, że w momencie gdy on
sprzedał duszę Diabłu, za uzyskane z tej transakcji pieniądze kupił sobie
wszystko, co chciał, a więc sławę, uznanie, szacunek, a nawet coś, co pozornie
nie jest do kupienia, a więc serca i dusze słuchaczy. I ja oczywiście biorę pod
uwagę, że tak mogło być. Możliwe, że tak to właśnie działa. Wystarczy zaśpiewać
piosenkę z Kyley Minogue i człowiek jest ustawiony do końca życia. Jest jednak
coś, co mi każe podejrzewać, że nie o to poszło.
Otóż krąży plotka, że Nick Cave jest
człowiekiem, który nawrócił się na wiarę w Jezusa Chrystusa Zmartwychwstałego.
On naturalnie jest zbyt inteligentnym człowiekiem i artystą, by się publicznie
zdeklarować co do tego typu spraw, niemniej istnieje wystarczająco dużo tropów,
wskazujących na to, że Nick Cave tworzy dziś sztukę szczerze religijną, i
religijną tym bardziej, im mniej ostentacyjną. A jeśli to jest prawda, to ja
jestem gotów założyć, że efekt tego rodzaju podejścia nie mógł być inny. To
musiał być punk-rock, z całym swoim wrzaskiem, skowytem, zawodzeniem, z tym
wydartym Diabłu sercem, tyle że pozbawiony tego jednego elementu, który
odpychał, a mianowicie samego Diabła.
Kończy się wspomniany koncert, jaki dwa
lata temu Nick Cave dał na Coachella Festival i on właśnie wszedł w sam środek
publiczności i tam odprawia tę swoją Mszę… i niczego się nie boi, bo wie, że za nim stoi Prawda. A na
scenie widzimy potężny chór dziecięcy, który tak fantastycznie uzupełnia ten
chaos i nadaje mu ów święty ład. Nick Cave i The Birthday Party. Któż by się
spodziewał takiego obrotu sprawy?
Moje książki jak zawsze są do
kupienia w księgarni na stronie www.basnjalniedzwiedz.pl. Polecam szczerze. Zamiar miałem zawsze taki, by to poszło w kierunku
przedstawionym wyżej.