Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Bob Greene. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Bob Greene. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 3 listopada 2020

Ira, czyli o miłości bezbronnej i czystej

 

Gdy wydawało się, że po skierowaniu przez Andrzeja Dudę do Sejmu projektu ustawy o wyłączeniu z prawnego zakazu aborcji tak zwanych „przypadków letalnych”, przynajmniej części protestujących uda się wytrącić z rąk te czarne tabliczki, ruszyła kolejna akcja, informująca Polaków o tym, na jaką udrękę skazuje się rodziców zmuszonych do opieki nad tymi dziećmi, które przeżyją. Oczywiście zdaję sobie sprawę z tego, jak bardzo bezcelowe jest tłumaczenie czegokolwiek ludziom prawdziwie zakochanym w śmierci, mimo to pomyślałem sobie, że choćby w ramach zwykłego dawania świadectwa, dobrze będzie jak przypomnę tu tekst amerykańskiego dziennikarza Boba Greene’a, który przetłumaczyłem i opublikowałem na tym blogu już ponad 10 lat temu, a dziś on robi wrażenie takie jak wtedy, a kto wie, czy nie większe. Bardzo proszę – Bob Greene „Ira”:

 

 

      Ira ma 29 lat i mieszka z rodzicami. Nigdy nie odezwał się słowem.

      Kiedy urodził się 21 września 1953 roku, wyglądał na zwykłe dziecko, jednak po paru miesiącach matka i ojciec zaczęli się niepokoić. Wydawało się, że Ira nie jest w stanie unieść prawidłowo głowy. Rodzice kierowali Irę do przeróżnych lekarzy, jednak kiedy dziecko skończyło 18 miesięcy, diagnoza stała się jasna. Ira cierpiał z powodu ciężkiego uszkodzenia mózgu i lekarze stwierdzili, że chłopiec prawdopodobnie nigdy już nie będzie w stanie funkcjonować inaczej jak niemowlę.

      Rodzice Iry to skromna żydowska rodzina, z północnej części Chicago. Decyzję podjęli natychmiast. Nie oddadzą Iry do hospicjum. Będzie mieszkał z nimi. Jeśli ma być do końca życia dzieckiem, niech tak będzie. Był ich.

      Obecnie ma 29 lat. Gdy znajomi dzwonią do jego rodziców, w tle mogą usłyszeć niemal nieprzerwany, niski, dudniący odgłos. To Ira. Z powodu swojej choroby, nie jest w stanie zachować ciszy. Dudnienie wypełnia dom przez cały dzień, codziennie.

      Ira wymaga nieustannej uwagi. Istnieje ciągłe niebezpieczeństwo, że może uderzyć się pięścią w głowę i zrobić  sobie krzywdę. Matka, kobieta 52-letnia, kąpie go i pomaga mu w ubikacji. Ojciec go goli.

      Ira rzadko wychodzi z domu. Oprócz uszkodzenia mózgu, w wieku kilkunastu lat Ira doznał ciężkiego zwyrodnienia kręgosłupa i z tego właśnie powodu, jest bardzo zgarbiony. Kiedy chodzi, odczuwa ból. Czasem matka wyjdzie z nim do ogrodu, ale to w zasadzie wszystko.

      Nigdy nie był u fryzjera, nigdy nie był u dentysty. Znajomi rodziców, pracujący w tych zawodach, przychodzą do domu. Inni dawni znajomi już jednak nie pojawiają się tak często jak kiedyś. Gdy Ira był małym chłopcem, lepiej sobie radzili z jego kalectwem niż dziś.

      „Trudno mieć do nich pretensje” – mówi matka Iry. „Kiedy sami mieli małe dzieci, ponieważ Ira był dzieckiem tak jak ich synowie i córki, potrafili się jakoś utożsamić z tym, co nas spotykało z Irą. Ale ich dzieci poszły do szkoły, następnie na studia, i w końcu sami założyli rodziny. Ira pozostał dzieckiem. Więc nie mają pomysłu jak się wobec tego zachować”.

      Rodzice Iry nie wiedzą, na ile ich syn zdaje sobie sprawę z tego że oni istnieją. Jest jednak ich dzieckiem, więc starają się uczynić jego życie jak najlepszym. Puszczają mu muzykę – dzieła klasyczne i opery. Maja wrażenie, że muzyka Irę uspokaja. Klęczy przy gramofonie i robi wrażenie zadowolonego.

      Śpi bardzo niespokojnie. Od czasu gdy się urodził, matka nie przespała ani jednej nocy. Słyszy go z drugiego pokoju, idzie do niego, przewraca go na drugi bok, okrywa kołdrą i zostaje z nim tak długo aż ten ponownie zaśnie.

      Nigdy nie myśli o tym, jak mogłoby wyglądać jej życie bez Iry. „Decyzję podjęłam bardzo dawno temu” – mówi. „Jest z nami i tak już zostanie. Oczywiście, nasze życie nie jest takie jak innych ludzi. Nie wychodzimy za często z domu, a zapraszać gości też jest jakoś niezręcznie.

       Ale nie jest źle. Ira sprawił, że moje życie nabrało sensu. Nauczył mnie miłości. To że staram się zapewnić mu dobre życie, to też dobry powód, żeby mieć swoje miejsce na Ziemi. Kiedy się nad tym zastanowić, cóż tracę? Nie chodzę do kina i nie spotykam się z ludźmi tyle ile bym mogła. Tyle że czy to naprawdę wiele, jeśli porównać to z tym, że mogę opiekować się swoim synem?” Raz do roku, w żydowskie święto, rodzice Iry zabierają go do synagogi. Ponieważ w tym dniu dużo się śpiewa, nie muszą się martwić, że Ira będzie przeszkadzał innym wiernym. Mama i tata siedzą po obu stronach Iry i każde z nich trzyma  go za rękę, pilnując ich syn by nie zrobił sobie krzywdy.

      Poza tym jednak, spędzają czas razem w domu. Od czasu do czasu, matka Iry pomyśli sobie, że ciekawe, czy Ira w ogóle wie, kim ona jest. Minęło 29 lat bez jednego jednoznacznego znaku. „Bardzo wierzę, że on wie iż jest kochany” - mówi. „Ale na nic więcej nie liczę. On nie reaguje w żaden konkretny sposób. A ja po prostu czuję, że on wie.

      „Czasem tylko spojrzy tak na mnie, prosto w oczy. I wtedy mam nadzieję, że to dowód, że mnie rozpoznał. Ale może tylko tak sobie wmawiam”.

      Jest jedna rzecz, której się lęka. Przez wszystkie te lata mieszkała z nim w jednym domu. I zastanawia się, co się stanie, jeśli ona i jej mąż umrą zanim umrze Ira.

      „Mam wielką nadzieję, że jego rodzice będą mogli żyć przez całe jego życie, by się nim opiekować” - mówi. „Nie wiem co mi innego pozostaje jak mieć nadzieję. Bo kiedy myślę o tym zbyt długo, to robi mi się niedobrze”. Oddała się życiu, które sama wybrała. Jej dni zaczynają się i kończą z Irą. Nauczyła się ograniczać swoje pragnienia.

      Ale jedno marzenie jej nie opuszcza.

      „Wiem, że to się nie zdarzy” - mówi. „Ale oddałabym niemal wszystko, żeby zanim umrę, usłyszeć jak mówi. Nie zdanie, ani nic takiego. Wiem że to się nie zdarzy. Ale gdyby któregoś dnia… zechciał powiedzieć choć jedno słowo… Zdaję sobie sprawę, że to brzmi bardzo egoistycznie. Ale myślę sobie, jak by to było, gdybym któregoś dnia siedziała tak z nim, a on by na mnie spojrzał i powiedział: ‘Mamo’”.



 

czwartek, 26 lutego 2009

Nixon, czyli co każdy Polak wiedzieć powinien

O Richardzie Nixonie, niesławnym prezydencie Stanów Zjednoczonych, wiem niewiele więcej niż można wiedzieć, amatorsko interesując się polityką. Wiem więc oczywiście to, że jest to postać ‘niesławna’. Ale to wie każdy. Każdy kto zauważył, że od kilku dziesiątek lat, każdy skandal, każdy wielki przekręt, każda polityczna afera operuje przyrostkiem –gate, jeśli jest tylko odrobinę wnikliwy, wie też, że to gate pochodzi od związanej z Nixonem afery podsłuchowej Watergate. A więc to jest wiedza powszechna. Richard Nixon, prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1969-1974, to już na wieki symbol politycznej zbrodni i zasłużonego politycznego upadku.
Wiem jednak też o Nixonie parę innych rzeczy. Na przykład to, że swoją drugą kadencję wygrał z historyczną przewagą. W roku 1972, Nixon zdobył 60% głosów i zwyciężył w 49 stanach, praktycznie nie prowadząc kampanii wyborczej i nawet nie wykorzystując do końca funduszu wyborczego. Świadczyłoby to o tym, że jeszcze niecałe dwa lata przed tym, jak się stał wrogiem publicznym i najbardziej znienawidzonym człowiekiem w Stanach Zjednoczonych, Nixon był powszechnie lubiany. Na tyle przynajmniej powszechnie, że został prezydentem właściwie bez walki.
To, co napisałem powyżej, to fakty. Dziś, jednak, kiedy wspominamy Richarda Nixona, pojawiają się głównie nie fakty, ale plotki, mity i najbardziej niewiarogodne legendy. A wszystko to, w większości wypadków, opiera się na jednym, stałym założeniu – w historii światowej polityki nie było nigdy postaci tak odrażającej, jaką był Nixon. No, może z wyjątkiem Adolfa Hitlera i niektórych polityków Prawa i Sprawiedliwości. O co są do Nixona pretensje, pomijając oczywiście tę najbardziej znaną, a jednocześnie najbardziej nieprawdziwą, czyli że to on kazał podsłuchiwać Demokratów? O to, że był człowiekiem niesympatycznym, fizycznie odstręczającym, chorym z nienawiści, głupim i genetycznie nieuczciwym. No i jeszcze jedno – że był najgorszym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych. Gorszym nawet od młodego Busha.
Muszę powtórzyć to co powiedziałem na początku. Nie jestem ekspertem ani w kwestii Richarda Nixona, ani tez w kwestii w ogóle prezydentów Stanów Zjednoczonych. Zakładam więc, że są pewnie gdzieś jakieś fakty, o których nie mam pojęcia i które mogą świadczyć na niekorzyść Nixona, podobnie zresztą, jak fakty, które mogą świadczyć na jego korzyść. Jeśli jednak mam liczyć na swoją intuicję, doświadczenie i najbardziej podstawową inteligencję, nie mogę przestać pamiętać o tym, że przed Nixonem było mnóstwo prezydentów, a po Nixonie też nie mała ich grupka i że jest niezwykle mało prawdopodobne, żeby akurat tylko jeden z nich – własnie Nixon – okazał się tak wyjątkowo na tle całej reszty podły, zły i nieuczciwy, że trzeba go było wpisać na listę zasłużonych. To jest po prostu niemożliwe.
Nixon kłamał? Nixon kazał zakładać podsłuchy? Nixon prowadził brudną kampanię? Nixon niszczył swoich przeciwników? Nixon był bezwzględnym politycznym graczem? Tak? Rozumiem oczywiście, że na tym polu i Kennedy z jednego końca i Obama z drugiego, z Clintonem pośrodku, to dobrzy, serdeczni ludzie? Bardzo przepraszam, ale to zdaję się nie Nixon został zamordowany przez Bóg jeden wie kogo i to nie za prezydentury Nixona zmarła Marlin Monroe. Czy ja coś może mam do Kennedyego? Ależ skąd? Ani więcej, ani mniej, niż do wszystkich innych prezydentów Stanów Zjednoczonych. Poza tym, mówiłem już – ja się na nich za bardzo nie znam. Nie na tyle jednak jestem ciemny, żeby wierzyć w to, że Barak Obama wyzwoli Afrykę post-kolonialnego nieszczęścia, a swoją ukochaną Kenię wprowadzi do wielkiej światowej rodziny krajów bogatych i prosperujących. Nie na tyle, żeby sobie wyobrażać, że prezydentem Stanów Zjednoczonych zostaje się od tak sobie. Bo dobrzy ludzie tak zapragnęli.
Może więc i jest tak, że Nixon w niczym nie był lepszy od swoich poprzedników i następców? Informacja jednak jest inna. Nixon był od nich gorszy. Przyjrzyjmy się więc Nixonowi bliżej. Wiemy już, że historia go nienawidzi i wiemy, że nie zawsze tak było. Co wiemy jeszcze? Miałem okazję obejrzeć ostatnio bardzo dyskutowany film Frost/Nixon. W mojej opinii, jest to film wybitny, a fakt, że został nominowany do tegorocznych Nagród Akademii, może świadczyć o tym, że nie jest to z mojej strony jakieś dziwactwo. Film zrobiony jest w formie quasi-dokumentu i – o ile mi wiadomo – jeśli ktoś chce zweryfikować obraz filmowy, może sobie nawet kupić całość słynnego wywiadu na DVD, albo poczytać historyczne teksty. Z filmu Nixon/Frost wynika więc, że Richard Nixon był człowiekiem, a nie demonem. Dodatkowo był człowiekiem, który potrafił być osobiście bardzo ujmujący, dowcipny i zadziwiająco inteligentny. Na filmie widać to nawet z zamkniętymi oczami.
Ale film pokazuje też drugą stronę tej historii. Pokazuje nienawiść do Nixona, która jest tak histeryczna, tak nieprzytomna i tak potężna, że każdy w miarę rozsądny człowiek musi się spytać, o co tu chodzi. Dlaczego jest tak, że wybitny, międzynarodowo rozpoznawany dziennikarz planuje przeprowadzić cykl telewizyjnych rozmów z byłym prezydentem Stanów Zjednoczonych i, realizując ten plan, spotyka się wyłącznie z wściekłością elit, które mają tylko dwa marzenia – zobaczyć Nixona w więzieniu i później już nie widzieć go nigdy więcej? Dlaczego Frost, najprawdopodobniej nastawiony na jeden tylko – pomijając kwestie finansowe – cel, mianowicie ostateczne skompromitowanie Nixona, pokazanie światu jego podłości i w efekcie wzięcie na siebie całego tryumfu nowoczesnego świata, musi aż ryzykować własnymi pieniędzmi, bo nie ma jednego, gotowego do współpracy, medialnego, czy politycznego ośrodka, który by się sam tego ryzyka po prostu nie bał?
A ryzyko było oczywiste. Przez cały niemal czas, kiedy ekipa Frosta kręci ten wywiad, to Nixon jest jego bezdyskusyjnym zwycięzcą. Jest od Frosta i bardziej dowcipny i błyskotliwy i o wiele inteligentniejszy i zdecydowanie bardziej przebiegły. A przede wszystkim – i film to pokazuje bardzo przejrzyście – jest daleko bardziej człowiekiem z zasadami. Prawie cały ten czas, to, z jednej strony zarówno w politycznym, jak i czysto ludzkim wymiarze, festiwal Nixona i dopiero ten ostatni wieczór i ostatni dzień, ni stąd ni z owąd, przynosi kompletną zmianę sytuacji. Tyle tylko, że i tak już nigdy nie będziemy wiedzieli, czy to ostateczne przyznanie się Nixona do kłamstwa jest efektem wybitnych dziennikarskich talentów Frosta, czy może i tu wszystkie nici trzymał sam były prezydent.
Tak czy inaczej, to tylko film. A więc zawsze jakaś tam fikcja. Oczywiście, możemy wszystko po kolei sprawdzać, by w efekcie zobaczyć i Nixona i jego wrogów takich jakimi byli naprawdę. Ale i tak, to wciąż tylko film, więc nie zdziwię się jeśli ktoś mnie tu wyśmieje i powe mi, żebym się nie wygłupiał. Są jednak rzeczy, o których już wspomniałem i które nie są ani moją, ani niczyją opinią. Według najbardziej obiektywnych standardów, był okres w politycznym życiu Richarda Nixona, kiedy on pod każdym względem był postacią wybitną. I to nie tylko na początku lat 70-tych.
Są też i inne fakty i inne znaki, pokazujące, że sprawa Nixona nie jest w najmniejszym stopniu jednoznaczna. Wiadomo, że Nixon był przez najbardziej wpływowe elity znienawidzony w sposób bezprecedensowy. Dziś już też wiadomo, że Bob Woodward nie był bohaterem. Nie był też nawet takim tam sobie średnio wybitnym dziennikarzem śledczym Washington Post, który dzięki swoim talentom i dociekliwości ukazał całe okropieństwa wielkiego politycznego oszustwa. Dziś już wiadomo, że to Mark Felt, zastępca dyrektora FBI, który nienawidził Nixona za to, że ten uniemożliwił mu awans na szefa Biura po odejściu Hoovera, przyniósł Woodwardowi – swojemu dobremu znajomemu – wszystko na tacy i ten był tylko pionkiem w grze osobistych ambicji, prywatnych niechęci i wielkich kulturowych i cywilizacyjnych interesów.
W swoim słynnym wywiadzie, jaki przeprowadził w roku 1980 z Nixonem Bob Greene, dziennikarz Chicago Tribune, Nixon opowiada o swoim życiu, swoich poglądach, o swoim upadku i o tym w co zawsze wierzył. Oczywiście, zawsze – podobnie jak w przypadku filmu – można powiedziec, że to bzdury, bo to mówi Nixon, a to co on gada jest bez znaczenia. Pomijając fakt, że najczęściej z takimi argumentami wychodzą ci, którzy wszystkie swoje poglądy opierają wyłącznie na tym, ze ktoś im coś powiedział, albo gdzieś coś usłyszeli, zgoda. To tylko gada Nixon. Warto i tak jednak posłuchać choć fragmentów.
Greene pyta Nixona, jak się czuję przechodząc do historii, jako „sztywny, zimny, pozbawiony uczuć człowiek”, na co ten odpowiada: „Dlaczego w ten sposób nie mówi się o innych prezydentach? Uważano, że Truman to taki swój chłop. Proszę mi wierzyć, on nigdy do siebie nie dopuszczał nikogo, poza bliskimi przyjaciółmi. Ani Eisenhower z tym swoim słynnym uśmiechem – nigdy nie pozwalał sobie na jakąkolwiek poufałość. Podobnie Kennedy. Mimo tej całej swojej reputacji, tego blasku i w ogóle, był zawsze bardzo wyniosły. Może jedynie Johnson… on tak. On lubił osobisty kontakt. Ja byłem bardziej jak Kennedy […] Jednak prezydent nie może być kimś z tłumu. Musi zachowywać pewien szacunek. Ludzie pewnie nawet nie chcą, żeby on przychodził do nich i mówił: ‘Patrzcie, jestem taki jak wy’”
W innym miejscu, kiedy Greene przyznaje, że w młodości zawsze obracał się wśród ludzi, którzy nie znosili nawet dźwięku samego jego nazwiska, Nixon przyznaje, że zdaje sobie sprawę z tamtych nastrojów, i wspomina, kiedy krótko po tym jak został prezydentem, przemawiał w Wirginii, gdzie miał zapowiedzieć wycofanie pierwszych 25 tysięcy żołnierzy z Wietnamu. „I wtedy pewna bardzo ładna dziewczyna, może szesnasto, czy siedemnastoletnia, podeszła do mnie, splunęła mi prosto w twarz i powiedziała - ‘Ty bandyto’. Wziąłem chusteczkę od agenta ochrony i wytarłem twarz. To było okropne.”
Wreszcie trzeci fragment, kiedy Greene sugeruje, ze może gdyby Nixon pokazał się ludziom, jako człowiek bardziej sympatyczny, bardziej swobodny, mniej oficjalny, ci by go zaakceptowali. Mówi Nixon: „U mnie to nie był problem stylu. Mogłem przecież zapraszać dziennikarzy na kolację. Mogłem organizować różne sympatyczne spotkania, a na drugi dzień liczyć na jakiś miły, ciepły tekst w gazecie. Jednak problemy, jakie mnie spotkały jeszcze przed rezygnacją, nie były w ogóle związane z brakiem tych kontaktów. To była kwestia mojej wiary i moich przekonań. Ich wiara i ich przekonania były kompletnie inne.”
Po co piszę ten tekst? Czy chodzi mi o to, żeby wszystkim błądzącym pokazać, że Nixon to był jednak świetny facet – mądry, zdolny i porządny. Może trochę tak. Jednak nie to jest moim zamiarem. Gdyby tak było, to pewnie bym bardziej pisał o tym, jakim to on był wspaniałym mówcą, jaki był wykształcony i oczytany, jak wspaniałą karierę zrobił od biednego dziecka z czasów Wielkiego Kryzysu do prezydenta wielkiego mocarstwa. Może bym wspomniał te jego opowieści o nocach w Białym Domu, kiedy chodził po tych wielkich pokojach i wchłaniał historię wielkiego narodu i o jego pięknych refleksjach na najbardziej zwykłe tematy. Jak ktoś chce, to niech sobie znajdzie ten tekst. Bob Greene Nixon on Nixon.
Chodzi mi o coś zupełnie innego. Ja chciałem zwrócić uwagę na historię pewnej manipulacji. Chciałem pokazać, co może osiągnąć grupa bardzo zaangażowanych, bardzo wpływowych osób, które mają cel zniszczyć czy to człowieka, czy to nawet pojedynczy projekt. Chciałem pokazać choć w bardzo byle jakim zarysie, jak to się robi. I jakie można osiągnąć efekty. Jak można, przy pomocy czystej zimnej nienawiści, zniszczyć niemal całą historię. I to nie na chwilę. Takie projekty nie dotykają jednego pokolenia. Przy tak wielkim zaangażowaniu w kłamstwo, ten brud pozostaje na wieki. Przypadek Nixona jest tu najlepszą tego ilustracją.
A co nas to obchodzi? Myślę, że nie trzeba wielkiej przenikliwości, żeby wiedzieć co mam na mysli. Na sam koniec, jeszcze sam początek rozmowy z Nixonem. Bob Greene idzie z Nixonem nowojorską ulicą i Nixon mówi: „Wczoraj szedłem do fryzjera i nagle na rogu zobaczyłem grupę młodych ludzi. Człowiek z ochrony zwrócił się do mnie; ‘Niech pan powącha. To trawa’ Marihuana. Proszę sobie wyobrazić, nigdy wcześniej tego nie czułem. Myślę, że jak o to idzie, jestem kompletnie tępy. Nie ten czas”.
Bo tak naprawdę, o to własnie chodzi. Że to nie ten czas. Można wybaczyć wiele, ale bez przesady. Niektórzy powinni naprawdę uważać.

poniedziałek, 28 kwietnia 2008

Najbardziej znany człowiek na świecie, część ostatnia

No i to już koniec historii o Muhammadzie Alim, tak jak ją opowiedział Bob Greene, a ja przetłumaczyłem na język polski.
Dziękuję za uwagę i mam nadzieję, że nawet ci, którzy z jakiegoś powodu przez te pięć odcinków głównie się złościli, ostatecznie pomyślą sobie, że warto było przeczytać tę relację.
A jak ktoś zapragnie wyciągać z tej historii jakieś dodatkowe wnioski, albo szukać w niej ukrytego dna, to bardzo proszę.
I ja mam pewne skojarzenia.


W Liceum im. Cardozo, w jednej z najbardziej niebezpecznych dzielnic Waszyngtonu, policjanci pilnowali wejścia do budynku. Uczniowie zostali zebrani w auli, jednak nikt ich wcześniej nie uprzedził, że w planie jest spotkanie z Alim.
Słuchali więc jakiegoś innego wystąpienia, gdy, niezapowiedziany, Ali wszedł tylnymi drzwiami do sali. Najpierw zauważyło go kilka osób, później kilka kolejnych. Wzdłuż auli podniósł się szum, gdy Ali, pociągając nosem, szedł między rzędami w kierunku sceny.
Gdy był jeszcze w pół drogi, nad salą rozległo się skandowanie: “Ali! Ali! Ali! Ali!”
Kiedy się odezwał, jego głos był jednak tak cichy i niewyraźny, że praktycznie nikt go nie słyszał. Zaczęli krzyczeć, by zaczął mówić głośniej, ale on robił wrażenie, jakby nie zauważał tych głosów i wciąż mówił do nich “dziewczynki i chłopcy” tym swoim szeptem.
Zapytał, czy mają jakieś pytania. Ładna dziewczyna siedząca w pierwszym rzędzie, najwyraźniej zaskoczona jego powolnym, cichym, łamiącym się głosem, podniosła rękę, a on pokazał na nią.
- Czy pan to naprawdę Muhammad Ali? - spytała.
Ali spojrzał na nią. - Spotkamy się po szkole - powiedział. - I powiedz swojemu chłopakowi, że, jak ma jakieś problemy, z nim też się mogę zobaczyć po szkole.
Jakiś chłopak, najwyraźniej przyjaciel dziewczyny, wstał. - Palant - powiedział Ali. - Spotkamy się po szkole.
Jednak poza pierwszymi pięcioma, lub sześcioma rzędami, nikt go nie usłyszał.
Ali zwrócił się do dyrektora i z uniesionymi pięściami znów zaczął udawać walkę i pokazywać swój słynny taniec. Dyrektor pokręcił głową i się cofnął.
Gdy przyjechaliśmy do Liceum Dunbara, Ali już bardzo kaszlał. Szedł dokładnie tam, gdzie prowadzili go miejscowi Muzułmanie. Tym razem, do budynku administracji.
Ali stał nieruchomo, kaszląc i wycierając nos i czekając na wskazówki, dokąd iść dalej. Jakaś urzędniczka spojrzała na niego i powiedziała - Ten człowiek jest chory. Czy ktoś wezwał lekarza?
Jednak Alego prowadzono już do jednej z klas. W korytarzu, jakaś młoda matka, która akurat odwiedzała szkołę, podbiegła do niego i próbowała wręczyć mu swoje dziecko. Ali wyciągnął ręce po niemowlę, lecz Herbert Muhammad powiedział - Ali, jesteś zbyt przeziębiony, by trzymać to dziecko.
Ali oddał niemowlę kobiecie.
Szliśmy korytarzami. Uczniowie kierowali się do klas. Ali nachylił się do mnie i powiedział - One wszystkie są moje. To właśnie dał mi Allach. To jest niebo na ziemi.
Obok nas przechodził starszy mężczyzna, który z jakiegoś powodu był akurat w szkole. Ali wykonał dźwięk świerszcza przy uchu mężczyzny, jednak ten, najwidoczniej niedosłyszący, nie zareagował.
Weszliśmy do szkolnej biblioteki. Wszyscy znajdujący się w pomieszczeniu przerwali swoją pracę. Jednak jeden z chłopców siedział do nas plecami. Czytał przy swoim stoliku i był pogrążony w lekturze.
Ali podszedł do niego i położył mu dłoń na ramieniu. Chłopiec podniósł głowę i otworzył zdziwiony usta. Chciał coś powiedzieć, lecz Ali przyłożył palec do swoich ust, jakby chciał uciszyć chłopca.
Gdy wychodził z sali, Ali mijał wysokiego potężnie zbudowanego chłopca. Stanął.
Spojrzeli sobie w oczy i Ali uniósł pięści. Zaczął tańczyć i skakać wokół chłopca.
Chłopak jednak się nie cofnął. Również uniósł pięści. Nie próbował uderzyć Alego, ale też nie ustąpił o centymetr. Poruszał się razem z Alim, pokazując wyraźnie, że się nie boi. Na twarzy Alego pojawiły się krople potu. Chłopak podszedł bliżej. Na jego twarzy pojawił się pewny siebie uśmiech. Zaczął popychać Alego, przejmując kontrolę nad sytuacją.
W bibliotece zapanowała kompletna cisza. Ali zakaszlał. Chłopak zaczął przysuwać swoje pięści do twarzy Alego. Ich ramiona się spotkały. Odgłos pięści odbijał się echem od ścian. Nagle rozległ się stukot i wszystko się stanęło.
Na żółtej wykładzinie leżał modlitewny zegarek Alego. Ali wolno się schylił. Podniósł zegarek i ponownie zapiął go sobie na ręce.
- Chodź już, Ali. - powiedział Herbert Muhammad. - Już i tak jesteśmy spóźnieni.
Wyszli z biblioteki. Oczy Alego ponownie, na ułamek chwili, spotkały się z oczami chłopaka. A następnie znów zaszły mgłą i znów Ali wyglądał, jakby był całkowicie nieobecny.

niedziela, 27 kwietnia 2008

Najbardziej znany człowiek na świecie, część 4

Witam ponownie. Kontynuujemy reportaż o Muhammadzie Alim, “najbardziej znanym człowieku na świecie", autorstwa amerykańskiego dziennikarza Boba Greene'a, w moim skromnym tłumaczeniu.
Z przyjemnością zauważam, że coraz więcej osób czyta tę niezwykłą relację, i że dużo z Was podziela moje refleksje, a jednocześnie nie mogę nie zauważyć, że z każdym nowym fragmentem pojawiają się gdzieniegdzie coraz większe emocje, u niektórych nawet przyjmujące agresywną formę.
Agresja niekiedy osiąga takie rozmiary, że niektórym (rannal) odbiera podstawy rozsądku i każe im z tego wszystkiego rozumieć tylko tyle, że Ali jest dla mnie mistrzem i autorytetem.
Ciekawe, co to się w niektórych głowach wyprawia?
Tak czy inaczej, przed nami kolejna część. Postaram się, żeby to była już przedostatnia.

Wkroczyliśmy na Krajowe Lotnisko w Waszyngtonie. W przejściu, na Alego czekała już grupa Muzułmanów. Były to osoby sponsorujące zjazd, na który Ali przybył ze swoim wystąpieniem.
Ruszyliśmy w kierunku sali odbioru bagażu. W Alim nastąpiła gwałtowna zmiana. W samolocie, mimo, że jego głos był dalej niewyraźny i ledwo słyszalny, sam Ali był stosunkowo skoncentrowany i uważny. Tu jednak, gdy każda przechodząca osoba wołała coś w jego stronę, lub przystawała, by na niego spojrzeć, wydawało się, że wprowadził się w ten sam rodzaj transu, w którym znajdował się jeszcze w Chicago. Jego oczy straciły jakikolwiek wyraz, na nikogo nie patrzył, twarz była pusta i martwa. A gdy ludzie wołali jego imię, wszystko to stawało się jeszcze bardziej widoczne.
Pomyślałem sobie: to, co się z nim dzieje, to nie jest zwykłe otępienie na skutek zbyt wielu walk. On nie jest tak okropnie nieobecny od tych wszystkich uderzeń. Bardziej, jest to efekt przyjmowania innego rodzaju nieustannych ciosów. Od ponad dwudziestu lat, był atakowany ciągłą popularnością, ciągłym popychaniem, ciągłym szarpaniem, za każdym razem, gdy zaryzykował pokazanie się publicznie. To właśnie tego miał za dużo – nie pięści, lecz nieprzerwanego kontaktu ze strony ludzi obcych. Najwyraźniej to mu zaszkodziło. A widać to było najlepiej wtedy, gdy znajdował się w samym środku nowych tłumów.
Przedzieraliśmy się w kierunku wyjścia. Jego oczy patrzyły ślepo. Tylko raz się odezwał. Jakiś mężczyzna stanął dokładnie przed nim. Nie mówił jednak do Alego, lecz do mnie. Powiedział - Hej, niech pan spyta Alego, czy wciąż potrafi latać, jak motyl i kłuć, jak pszczoła.
- Szybować - szepnął Ali, nie patrząc na mężczyznę. - Szybować, jak motyl.
Kiedy Alego poprowadzono do czekającego na zewnątrz samochodu, wokół słychać było tylko krzyki i wrzaski. Za kierownicą siedział jeden z Muzułmanów, który następnie zawiózł nas do Holiday Inn w centrum miasta. Nie był to jeden z bardziej eleganckich hoteli. Apartament Alego znajdował się na samym końcu korytarza na siódmym piętrze.
Dyrektor hotelu, Thomas Buckley, czekał na Alego w salonie apartamentu.
- Czy jest coś, co mogę dla pana zrobić? - spytał Buckley.
Ali był już bardzo przeziębiony. - Jak tu zrobić, żeby było cieplej? - spytał.
Buckley podszedł do termostatu i zwiększył temperaturę - Jesteśmy do usług naszych klientów - powiedział.
Oczy Alego wciąż były nieobecne. Jego głos był niemal całkowicie niezrozumiały.
- Służba innym to czynsz, jaki płacimy za mieszkanie w niebie - powiedział.
Następnego ranka, Ali siedział w hotelowej kawiarni z Herbertem Muhammadem i kilkoma lokalnymi działaczami muzułmańskimi. Miał na sobie ten sam garnitur, który nosił dzień wcześniej. Przemówienie, które miał wygłosić na zjeździe zaplanowane było dopiero na następny dzień. Dziś miał w planie wizytę w kilku publicznych szkołach w centrum Waszyngtonu.
- Herbert - odezwał się Ali, głosem równie cichym, jak poprzedniego dnia. - Za co otrzymujesz od Allacha punkty?
- Co masz na myśli? - odparł Herbert Muhammad.
- No wiesz – powiedział Ali. - Jeśli na przykład pomożesz starszej kobiecie przejść na drugą stronę ulicy, czy Allach przyznaje ci za to punkty?
- Oczywiście, że tak - odparł Herbert Muhhamad. Ali skinął głową. Herbert zwrócił się do mnie i powiedział - Ali ma dobre serce.
Ali czekał na zamówione wcześniej pszenne tosty. Czekanie się wydłużało. Sięgnął przez stół i zdjął tosta z talerza jednego z Muzułmanów. Kiedy przyniesiono jego zamówienie, Ali zdjął kromkę z góry i oddał ją Muzułmaninowi.
Kobieta przy ladzie odebrała telefon. Słuchała przez chwilę, a następnie podeszła do nas.
- Panie Ali - powiedziała. - Telefon do pana.
- Kto to? - odezwał się Ali, patrząc na swój tost.
- Ten ktoś powiedział, że nazywa się Eddie Cantor* - powiedziała kobieta.
Ali wstał i ruszył do telefonu.
- Ali - zawołał za nim Herbert jeszcze zanim Ali doszedł do lady. – Z kim ty będziesz rozmawiał?
- Z Eddiem Cantorem - odpowiedział Ali beznamiętnym tonem.
- Ali - powiedział Herbert ze śmiechem. - Eddie Cantor nie żyje. Jeśli to on do ciebie dzwoni, chciałbym to widzieć.
Ali podniósł słuchawkę i zaczął rozmowę. W jej trakcie, potarł palce i zrobił dźwięk świerszcza obok ucha kasjerki. Kobieta rozejrzała się, a następnie nerwowo potarła ucho. Ali powtórzył swoją sztuczkę. Kobieta znów potarła ucho.
Wrócił do stolika. Spytałem, kto do niego dzwonił.
- Eddie Kendricks - powiedział Ali. - Kiedyś śpiewał w Temptations.
- Skąd wiedział, że pan tu jest? - spytałem.
Ali wzruszył ramionami. Spojrzał na swój zegarek modlitewny i dał mi znak, bym był cicho. Gdy inni przy stoliku jedli swoje śniadanie, zamknął oczy i zaczął się modlić.
Jechaliśmy ulicami. W Szkole Podstawowej im. Clary Muhammad, w zrujnowanej dzielnicy miasta, w auli na niskim piętrze, Ali stał przed klasą złożoną z 75 uczniów. Gdy dzieci śpiewały mu piosenkę, złożył ręce na piersiach. Raz na jakiś czas, ruszał lekko palcem w tył i w przód, jakby dyrygował orkiestrą.
- Tak się cieszę, że widzę was dzieci, tu wszystkie - wyszeptał do nich. Były to bardzo małe dzieci. Było jasne, że wiedzą, że spotykają bardzo ważnego człowieka, ale jednocześnie można było podejrzewac, że nie do końca wiedzą, kim on jest.
W Liceum Shaw Juniora, w szkole mieszczącej się w nowoczesnym pawilonie, gdy prowadzono go do szkolnej auli, nauczyciele i uczniowie biegli do niego, próbując go dotknąć. Policzki miał pomazane szminką od pocałunków nauczycielek.
Byliśmy popychani w morzu ciał, próbując dotrzeć do sceny. Grała szkolna orkiestra, cała aula unosiła się jednym wielkim piskiem i wrzaskiem.
- Oto cały świat - powiedział do mnie. - Tak dokładnie wygląda całe moje życie.
W końcu udało mu się dotrzeć do sceny. Podczas gdy orkiestra grała temat z Rockiego, Ali wyciągnął z kieszeni niebieski grzebień i przyczesał włosy.
- Dziewczęta i chłopcy - powiedział dyrektor do mikrofonu. - To, że mogę tu teraz stać, na tej scenie, z tym człowiekiem, jest prawdopodobnie najważniejszym momentem w całym moim życiu. Uważam, że i dla was powinna to być najważniejsza chwila.
Ali, który od rana wyglądał na coraz bardziej przeziębionego, wyjął chusteczkę. Kucharka ze szkolnej stołówki krzyknęła - Muhammadzie Ali, kocham cię! - Ali wytarł nos.
Dyrektor poprosił Alego na mównicę. Powiedział, że chce, żeby uczniowie zadawali Alemu pytania, ale pierwsze chciałby zadać osobiście.
- Muhammadzie - powiedział. - Czy gotów byłby pan powiedzieć, że pańska najtrudniejsza walka była z Frazierem?
- Moja najtrudniejsza walka była z moją pierwszą żoną - powiedział Ali.
Rozmawiał jeszcze z uczniami przez jakieś piętnaście minut. Kiedy opuszczał aulę, zatrzymał się przed dwójką chłopców. Zaczął udawać, że się z nimi boksuje, przesuwając swoje stopy w tył i w przód w słynnym “Tańcu Alego". Chłopcy unieśli ręce w górę i się wycofali. Jakaś nauczycielka, która nie brała udziału w spotkaniu w auli, spostrzegła Alego i zaczęła drżeć. - Boże Święty - powiedziała z szeroko otwartymi oczami.

To tyle na ten niedzielny, piekny wieczór. Jeszcze tylko wyjaśnię, kto to Eddie Cantor. Amerykański piosenkarz, aktor komediowy, autor piosenek, bardzo popularny w latach wczesnej telewizji.
Jutro koniec naszej podróży z Muhhammadem Alim, no i czas na refleksje.

Najbardziej znany człowiek na świecie, część 3

Zapraszam do trzeciej części opowieści o najbardziej znanym człowieku na świecie. Ali leci do Waszyngtonu, a my patrzymy, słuchamy i, mam nadzieję, wyciągamy wnioski.

Zanim dotarł na miejsce, stewardessa, która od dłuższego czasu mocowała się z jakimś kartonem, usiłując położyć go na górnej półce, poprosiła Alego - Czy zechciałby pan wstawić go na półkę? Ma pan zdecydowanie więcej mięśni ode mnie.
Ali, bez słowa, położył karton na półce. Prześlizgnął się obok mnie i usiadł przy oknie. Inna stewardessa pochyliła się i spytała - Czy kiedy już wystartujemy, będzie pan miał ochotę na drinka, czy coś lżejszego do picia?
- Mleko - powiedział Ali, tak cicho jednak, że kobieta go nie usłyszała.
- Słucham pana? - spytała.
- Mleko - powtórzył Ali, patrząc prosto przed siebie.
Ruszylismy w kierunku pasa startowego. Nabraliśmy prędkości, unieśliśmy się w powietrze i wtedy Ali powiedział - Nigdy nie wiadomo, kiedy trzeba będzie umierać.
Jakieś pięć minut od startu, obrócił się w moją stronę i powiedział - Teraz, przez jakiś czas nie będę z panem rozmawiał. To mój czas na modlitwę. – Uniósł rękę. Zauważyłem, że nosi dziwny zegarek z pływającą strzałką.
- To muzułmański zegarek modlitewny - powiedział Ali. - Musimy się modlić o różnych porach dnia. Za każdym razem, jak nadchodzi mój czas na modlitwę, włącza się alarm. Strzałka zawsze pokazuje Mekkę.
- Skąd go pan ma? - zaciekawiłem się.
- Dał mi go król Arabii Saudyjskiej - odpowiedział Ali. - Miał go na ręku, zdjął i mi go podarował. Wcześniej nosiłem Timexa.
Zamknął oczy, jakby pogrążył się w modlitwie.
Gdy ponownie otworzył oczy, powiedział - Moim pragnieniem, moim głównym celem, jest przygotowanie się do życia na tamtym świecie. To powinno być celem każdego człowieka.
- No a to życie? Teraz? - spytałem.
- To życie nie istnieje - odpowiedział Ali. - Podbiłem świat i nie dało mi to satysfakcji. Boks, sława, reklama, popularność... moja dusza nie odczuła żadnej satysfakcji. Kto mógłby być bardziej popularny? Kto mógłby osiagnąć większe szczyty? To wszystko nic, jeśli nie pójdziesz do nieba. Możesz mieć przyjemności, ale to wszystko nic nie znaczy, jeśli nie sprawisz przyjemności Bogu.
Mężczyzna siedzący po drugiej stronie przejścia odpiął pas i podszedł do nas. Nazywał się William Dore. Był prezesem firmy o nazwie Global Divers & Contractors z Lafayette w Louisianie.
- Ali - powiedział. - Pragnę uścisnąć pańską dłoń. - Zarobiłem na panu 12 dolarów, kiedy walczył pan z Sonny Listonem.
- Tylko tyle? - zapytał Ali.
- Postawiłem tylko trzy - powiedział Dore, lecz Ali już odwrócił głowę.
- To była wielka przyjemność oglądać pana przez te wszystkie lata - powiedział Dore. - Uczynił pan wiele dla dyscypliny.
Kiedy Dore wrócił na swoje miejsce, Ali powiedział do mnie - Boks był niczym. Był kompletnie nieważny. Boks był tylko sposobem, żeby zaprezentować mnie światu.
Przerwano mu w pół słowa. Pam Lontos z firmy motywującej przyszła z części turystycznej. Klęczała w przejściu i usiłowała wręczyć Alemu jakąś broszurkę. Pierwsze słowa broszury informowały: “Poznanie podstaw sprzedaży przekazu pozwoli ci odnaleźć twój prawdziwy potencjał, a następnie przekształcić ten potencjał w zysk...”.
Stewardessa położyła ręce na ramionach Lontos - Przepraszam panią - powiedziała. - Jeśli życzy sobie pani autograf, z przyjemnością przyniesiemy go pani na miejsce.
- Ale ja nie chcę autografu - wyjaśniała Lontos, prowadzona już jednak do swojego przedziału.
Ali pociągał nosem. Wyglądało, że łapie go przeziębienie. Wyciągnął zza mojej głowy małą poduszeczkę, urwał z niej kawałek papierowej poszewki i wytarł nos. Po chwili już spał.
Zbliżaliśmy się do Waszyngtonu. Ali popukał mnie w ramię. Pokazał za okno. Pod nami jaśniały światła pomników i budynków rządowych.
- No i co pan o tym myśli? - zapytał.
- Bardzo ładne - odparłem.
- Niech pan spojrzy na te wszystkie światła w tych wszystkich domach - powiedział. - To wszystko moi wielbiciele. Czy wie pan, ze mógłbym zajść do któregokolwiek z tych domów, zapukać do drzwi, a oni by wiedzieli, kim jestem? To dziwne uczucie. Patrzeć tak na świat i wiedzieć, że każdy człowiek mnie zna. Czasem myślę sobie o tym, żeby wyruszyć w świat autostopem, bez pieniędzy, i tylko pukać do różnych drzwi, ile razy bym zgłodniał, albo potrzebował się przespać. Mógłbym to zrobić.

To na razie tyle. Dziękuję. Jutro dalsza część.

sobota, 26 kwietnia 2008

Najbardziej znany człowiek na świecie, część druga

Pomyślałem, że odpuszczę sobie na moment sprawy doraźne i przedstawię w Salonie tekst, który, moim zdaniem, jest z jednej strony niezwykle uniwersalny, a z drugiej, w naszej szczególnej, polskiej sytuacji, tak akurat na czasie, że Was zainteresuje.
Wygląda na to, że jednak polityka w wydaniu tradycyjnym wciąż górą.
Co mi osobiście nie przeszkadza, bo tak, czy inaczej, to prawie moje życie.
O co poszło? Przeczytałem wywiad z Lechem Wałęsą w niejakiej “Gali” i przypomniał mi się ten przepiękny reportaż z Chicago Tribune o wielkim kiedyś bokserze, Cassiusie Clayu, a później Muhhamadzie Alim.
I właściwie nie chodziło mi o to, żeby powiedzieć: “Patrzcie wszyscy, przecież Wałęsa jest jak Ali”. Moim zamierzeniem było raczej wyrażenie żalu z tego powodu, że, jak dotychczas, nie znalazł się w Polsce dziennikarz, który potrafiłby w tak wyjątkowy sposób, w sumie bez złośliwości i jakiejś tępej małości, zdjąć choć fragment legendy z naszego Lecha.
Mieliśmy wprawdzie książkę byłego rzecznika Wałęsy “Wódz”, no ale Nowina - Konopka to nie Greene, a poza tym nawet, gdyby to był Greene, to w wyjątkowo nikczemnym nastroju. Więc on się nie liczy.
Jak już wspomniałem, pierwsza część reportażu o Alim nie wzbudziła chyba szczególnych emocji, no ale kim byśmy byli, gdyby nie nasza wierność przekonaniom? A ja jestem szczerze przekonany, że niniejszy tekst znać warto. I warto go tu kontynuować, choćby dla Pana Gumby.
A więc do dzieła. Część druga.

Za nami siedział jakiś mężczyzna, zwrócony w przeciwną stronę.
- Coś panu pokażę - powiedział Ali. Potarł kciuk i palec wskazujący w tak sposób, że rozległ się jakby dźwięk świerszcza. Obrócił się, zbliżył palce do ucha mężczyzny, potarł nimi i wydobył dźwięk. W momencie, gdy mężczyzna się obejrzał, Ali już patrzył w inną stronę, jak gdyby nic się nie stało. Lecz po chwili, zrobił to raz jeszcze. Człowiek siedzący za nami potrząsnął głową. Potarł ucho. Gdy wrócił do swojej gazety, Ali ponownie wyciągnął rękę i ponownie wykonał palcami odgłos świerszcza.
Mężczyzna wstał i się rozejrzał. Lecz w tym momencie Ali rozmawiał już ze mną, jak gdyby nic się nie stało. Wspomniałem coś na temat tego, że jest traktowany, jak “super postać”.
- Posrać? - spytał Ali.
- Postać - powiedziałem. - Super postać.
- Wiem – odpowiedział. - Zrozumiałem pana za pierwszym razem. Zażartowałem sobie. Nie znam się na “super postaciach”. Jedyne co wiem na pewno to, że jestem najbardziej znanym człowiekiem na świecie.
- Jest pan pewien?
- No a kto jest bardziej znany? - spytał Ali.
- Reagan? - spytałem.
- Nie żartuj pan - obruszył się Ali. - Gdyby Reagan pojechał do Maroko, lub Persji, mógłby chodzić sobie ulicami i nikt nie zwróciłby na niego uwagi. Jak ja tam jestem, trzeba wzywać wojsko, by mnie pilnowali. Nawet nie mogę wyjść na ulicę.
- Czemu? - spytałem.
- Co czemu? - spytał Ali.
- Czemu pan? – spytałem. - Był pan wielkim bokserem. Ale to całe... Czemu pan?
- Nie wiem - odpowiedział Ali. - Nie jestem mądry. Od pana jestem głupszy. Nie umiem pisać tak poprawnie, jak pan. Nie umiem tak szybko czytać, jak pan. Ludzi jednak to nie obchodzi. Bo to pokazuje, że jestem zwykłym człowiekiem. Jak oni.
W tym momencie, przerwała nam kobieta nazwiskiem Pam Lontos. Podała Alemu wizytówkę. Z wizytówki wynikało, że jest prezesem jednej z motywujących firm, z siedzibą w Dallas, i organizuje publiczne wystąpienia.
- Czy wygłaszał pan kiedykolwiek motywujące przemówienia o tym, jak uwierzyć w siebie? - zwróciła się do Alego.
Ali nie odezwał się do niej, ani nawet na nią nie spojrzał.
- Chciałabym porozmawiać z panem o wygłaszaniu publicznych wykładów - powiedziała. - Czy jest pan związany z jakąś agencją? Byłby pan zdziwiony, ile pieniędzy można zarobić za jedyne 45 minut pracy. Można zarobić kupę pieniędzy.
Ali wciąż na nią nie patrzył.
- Z naszą agencją współpracują David Brinkley* i Norman Vincent Peale* - powiedziała. - Nie chciałby pan zarobić kupy pieniędzy po prostu stojąc i mówiąc?
- Gadam za darmo - odrzekł Ali. - Dla Boga.
I wtedy pojawił się Herbert Muhammad. Menadżer Alego był grubym mężczyzną, na głowie miał futrzaną czapkę.
- Ali, gdzieś ty był? - zawołał. - Szukam cię po całym lotnisku.
Ogłoszono, że należy kierować się do samolotu. Pam Lontos odeszła, a my ustawiliśmy się w kolejce. Przed nami stał jakiś businessman. Ali wyciągnął rękę, zbliżył palce do ucha mężczyzny i zrobił swojego świerszcza. Gdy mężczyzna się obrócił, Ali patrzył już w drugą stronę.
Usiedliśmy w pierwszym rzędzie, pierwszej klasy, po prawej stronie. Ali zajął miejsce przy oknie, a ja przy przejściu. Wchodzili pozostali pasażerowie. Wydawało się, jakby Ali nie zwracał na nich uwagi. W pewnym momencie, jednak, powiedział - Muszę coś zrobić.
Przeczołgał się nade mną. Wyciągnął rękę do mężczyzny, który zmierzał to klasy turystycznej. Poklepał mężczyznę po ramieniu.
- Ej! – zawołał.
Mężczyzna obrócił się. Jego twarz skamieniała na widok Alego. Ali wskazał na podłogę, gdzie leżała koperta z biletu.
- Coś panu spadło - powiedział Ali.
- O Boże... dziękuję - wyszeptał mężczyzna.
Ale Ali już patrzył gdzie indziej. Poszedł do kokpitu. Schylił głowę i wślizgnął się do środka. Poklepał pilota po ramieniu,
Pilot, pierwszy oficer i inżynier pokładowy spojrzeli zszokowani. Ali skinął głową. Następnie odwrócił się i wrócił na swoje miejsce.

Dziękuję z auwagę. To tyle na dzisiaj. Dalszy ciąg muszę dopiero pięknie przełożyć. Jutro może.
_______________________________________________________________________
* David Brinkley - znany dziennikarz NBC News. Z naszego punktu widzenia, nic szczegónego
* Norman Vincent Peale - psychiatra, pastor, autor wielu książek na temat tak zwanego "pozytywnego myślenia", nienawidził Kennedy'ego bo to katolik; w sumie warto poczytać na wikipedii.

piątek, 25 kwietnia 2008

Ludzie wielcy i ludzie mali, czyli najbardziej znany człowiek na świecie

Zgodnie z zapowiedzią, chciałem Wam przedstawić tekst amerykańskiego dziennikarza, Boba Greene’a, który specjalnie dla Was przełożyłem na język polski, a zatytułowany “Najbardziej znany człowiek na świecie”. Tekst został przed laty opublikowany w wielu amerykańskich gazetach i magazynach, a później wydany w książce Boba Greene’a “Cheesburgers”.
Tekst jest o Muhammadzie Alim, bokserze, i chociaż boks to sport, albo ewentualnie business, początkowo myślałem, żeby potraktować ten tekst, jako jednak refleksję polityczną, bo oryginalnie, wspominając o Alim, pisałem o Lechu Wałęsie i jego, że się tak wyrażę, kolorycie.
Uznałem jednak, że nie powinniśmy przesadzać. W końcu to wszystko są tylko ludzie, a ludzie to jednak nie koniecznie i nie zawsze polityka.
Oczywiście, jeśli ktoś, czytająć ten tekst, dojrzy w nim jakieś, przecież siłą rzeczy nieintencjonalne, a jednak bardzo narzucające się skojarzenia o charakterze bardziej szczególnym, to bardzo proszę.
Zaczynamy.


Głos był szokujący.
- Ile mi zapłacicie?
Głos był niewyraźny, zamazany, niemal jak szept. Rozmowa była międzymiastowa, więc słowa tym bardziej robiły wrażenie wypowiadanych z wysiłkiem.
Powiedziałem, że o ile mi wiadomo, Esquire nie płaci ludziom, o których pisze. Tak czy inaczej, chodzi o wydanie specjalne; pięćdziesięciu mężczyzn i kobiet z minionych pięćdziesięciu lat zostało wybranych, jako najbardziej wpływowi w swoim czasie. On był jedną z tych osób. Redakcja chciała umieścić go w wydaniu.
- Wykorzystujecie mnie tylko, żeby zwiększyć sprzedaż – powiedział Muhammad Ali. Głos praktycznie zanikał. - Chcecie mnie dać na okładkę.
- Nie, powiedziałem, Ali nie będzie na okładce. Ale będzie w bardzo dobrym towarzystwie.
- Jestem najbardziej znanym człowiekiem na świecie – powiedział głos.
Odpowiedziałem, że w wydaniu będą też inni znani ludzie; ludzie, być może, równie sławni, jak on.
- Kto? - zapytał Ali.
Odpowiedziałem, że niektórzy z nich to takie osobistości, jak John F. Kennedy, Franklin D. Roosevelt, Martin Luter King.
- Oni wszyscy nie żyją – powiedział Ali.
Na Lotnisku Międzynarodowym O’Hare w Chicago, czekałem na lot 184 American Airlines z Los Angeles. Manager Alego, Herbert Muhammad, powiedział mi wcześniej, że Ali będzie na pokładzie, by następnie się przesiąść na kolejny lot do Waszyngtonu. W Waszyngtonie będzie miał wystąpienie na zjeździe muzułmanów.
Herbert Muhammad powiedział, że nie może obiecać, że Ali zechce ze mną rozmawiać; to będzie zależało od niego. Zasugerował jednak, że jeśli chcę zaryzykować, powinienem spakować walizkę, kupić bilet do Waszyngtonu i czekać przy bramce, gdy samolot z Alim będzie lądować.
Usiadłem więc w fotelu bezpośrednio naprzeciwko wyjścia na pas. Samolot przyleciał kilka minut przed czasem. Około dziesięciu pasażerów opuściło samolot, a po nich wyszedł Ali. Miał na sobie szary garnitur; w spodniach nie miał paska. Garnitur robił wrażenie drogiego, buty jednak były znoszone i rozczłapane.
Podszedłem i przedstawiłem się. Nie spojrzał na mnie, tylko zapytał.
- Gdzie Herbert?
Głos był dokładnie tak samo cichy i niewyraźny, jak przez telefon.
Odpowiedziałem, że nie wiem i poinformowałem go, że samolot do Waszyngtonu będzie odlatywał za 45 minut spod bramki w końcu korytarza.
Ali zdjął marynarkę. Mimo, że był mroźny, zimowy dzień, na sobie miał niebieską koszulę z krótkimi rękawami. Ruszył w stronę następnej bramki.
To co się działo na lotnisku, przypominało te telewizyjne reklamy, w których wszyscy nagle zamierają w bezruchu. Zdarzało m się wcześniej podróżować z ludźmi sławnymi, ale czegoś podobnego nie widziałem nigdy w życiu. Każdy, dosłownie każdy, zatrzymywał się na widok Alego. Sam Ali był znacznie grubszy, niż kiedy jeszcze walczył, ale teraz miał już lat czterdzieści, a jego włosy przyprószone były siwizną. Poza tym jednak, nie można było go nie rozpoznać. Każda para oczu wpatrywała się w Alego. Każde usta bezgłośnie wypowiadały słowo “Ali”.
- Mistrzu, świat nie znał nikogo większego - krzyknął jakiś mężczyzna. Ali wyminął go, nawet nie podnosząc wzroku.
- Gdzie Herbert? - spytał ponownie.
Znów odpowiedziałem, że nie wiem. Jakaś kobieta, w średnim wieku, dobrze ubrana, nie mająca w sobie absolutnie nic ekscentrycznego, spostrzegła Alego i padła przed nim na kolana, jakby miała się modlić. Ominął ją.
Zaprowadziłem go do właściwej bramki. Usiedliśmy w sali odlotów. Miał ze sobą walizeczkę; właściwie to było coś większego, coś bardziej jak walizka domokrążcy. Otworzył ją i wyjął książkę zatytułowaną Widmo śmierci: Spojrzenie na życie pozagrobowe.
Otworzył książkę. Pochylił się nade mną i zaczął czytać na głos, jednak tak cicho, że z trudem rozumiałem słowa.
- Życie już wkrótce dobiegnie końca i trzeba będzie się rozstać z przyjemnościami. Ile razy ujrzysz jak niosą człowieka do grobu, przypomnij sobie, że pewnego dnia i ty dojdziesz do celu...
Spytałem go, co jeszcze ma w tej swojej walizce. Zaczął kopać w środku. Zawartość wyglądała, jak worek jakiejś biednej, bezdomnej kobiety krążącej po ulicach. Jakieś broszurki, stare zdjęcia, rachunki, kartki papieru – walizka była wypełniona po brzegi. Wyciągnął egzemplarz Biblii i uchylił okładkę. W środku był autograf, którego nie potrafiłem odczytać.
- Oral Roberts *– szepnął.
Przed nami stała kobieta. Miała ze sobą małą córeczkę – kobieta powiedziała, że dziecko ma na imię Clarice i że ma 6 lat. Delikatnie popchnęła dziecko w kierunku Alego. Dziewczynka pocałowała Alego w policzek.
- Normalnie, to ona nie jest taka przyjazna do ludzi - powiedziała kobieta. Ali, nie mówiąc nic, wstał i również pocałował kobietę w policzek.
- No widzisz? - powiedziała kobieta do dziewczynki. - Właśnie spotkałaś kogoś wielkiego.
Przed Alim zatrzymał się mężczyzna nazwiskiem Joseph Loughry, dyrektor międzynarodowych systemów bankowych w General Electric Information Services w Rockville.
- Mam synka imieniem James - powiedział Loughry.
Ali, nie podnosząc głowy, nie patrząc na Loughry’ego, przyjął od niego kartkę i napisał: “Dla James’a od Muhammada Ali”.
Loughry podziękował Alemu, jednak ten ani się do niego nie odezwał, ani nawet na niego nie spojrzał. Kiedy odszedł, Ali powiedział do mnie.
- Najmniejszą, maleńką rzecz, jako czynimy, Bóg zapisuje. Każdy najmniejszy atom, widzi. W dzień Sądu, wszystko dobro i wszystko zło zostanie zważone. Każdy liść spadający z drzewa, Bóg widzi. A pomyśl tylko, ile tych drzew.


Dziękuję bardzo. To tyle na dzisiaj. Mam nadzieję, że się Wam podobało. Jutro dalszy ciąg.
_________________________________________________________________________
*Oral Roberts – amerykański milioner i ewangelista. Jak chcecie, poczytajcie w wikipedii. Ciekawy typ.

czwartek, 24 kwietnia 2008

Walka wszechczasów: Lech Wałęsa kontra Muhammad Ali

Z Lechem Wałęsą mam związane jedno bardzo znaczące wspomnienie.
Otóż w roku 1990 bardzo wspierałem przewodniczącego w walce o prezydenturę (Wszystkch przebiegłych polemistów uprzedzam: nie dlatego, że był niezwykle mądrym i wybitnym umysłem, lecz dlatego, że miał możliwości i liczyłem, że jest zdeterminowany).
W ramach kampanii wyborczej Wałęsa jeździł po Polsce, spotykał się z ludźmi, przedstawiał program, a przed sobą miał wszędzie tak niewyobrażalne tłumy, że do dziś żaden polityk nawet nie jest w stanie o podobnym przyjęciu marzyć.
Jesienią przyjechał do Katowic, gdzie mieszkam, i spotkał się z sympatykami w wypełnionym po brzegu Spodku. Od tego czasu tak wypełniony katowicki Spodek widziałem tylko raz, na koncercie Page’a z Plantem.
Nie mogłem brać udziału w spotkaniu, bo mieliśmy małe dziecko i nie bardzo wypadało mi wychodzić na cały wieczór z domu. Poszedłem na kompromis. Wziąłem mojego paromiesięcznego syna na tzw. “brzuch” i poszedłem do Spodka popatrzeć na Wałęsę. Ponieważ byłem z małym dzieckiem, udało mi się podejść pod samą mównicę i miałem okazję popatrzeć na przyszłego prezydenta z najbliższej odległości.
Wtedy właśnie przeżyłem coś, co pamiętam do dziś. Wałęsa, mój bohater, mój prezydent, stał za mównicą i przemawiał, jak to on. Mocno, zdecydowanie, stanowczo, pięknie. A ja patrzyłem i widziałem jego oczy. Oczy puste, nie widzące, bez żadnego błysku, bez żadnej emocji. Oczy człowieka, który nie patrzy i który nie widzi. Wtedy to właśnie po raz pierwszy pomyślałem, że Wałęsa jest całkowicie nierealny. Że jest jak automat, jak świetnie zaprogramowana maszyna.
Scena ta przypomniała mi się zupełnie niedawno, kiedy czytałem felieton znanego amerykańskiego dziennikarza Boba Greene’a, poświęcony sylwetce wielkiego mistrza bokserskiego Muhammad’a Ali już po latach chwały. Felieton zatytułowany jest “Najsłynniejszy człowiek na świecie” i opisuje parę dni, które dziennikarz spędził z Alim.
W swojej relacji, Bob Greene przedstawia Alego, jako człowieka, który jeśli mówi, to mówi tak cicho i niewyraźnie, że trudno go zrozumieć. Inna sprawa, że Ali właściwie nie mówi. Jedyne praktycznie słowa, które wypowiada, to albo refleksje na temat Allaha, które najpewniej wyczytał gdzieś i zapamiętał, albo jedno niezmienne zdanie: “Jestem najsłynniejszym człowiekiem na świecie”, w najróżniejszych odmianach, takich jak “Któż może być bardziej sławny”, albo “Któż mógłby osiągnąć większe szczyty”, albo “Sława jest niczym o ile nie zachwycisz Boga".
No i przede wszystkim widzimy człowieka, który nie patrzy na ludzi, nie widzi ludzi, nie rozmawia z ludźmi. Człowieka, który porusza się w tłumach, jakie go otaczają, a jego oczy cały czas pozostają, jak za matową szybą.
Bob Greene zastanawia się, czemu Ali jest tak mało przytomny, Czy to jakaś choroba, czy może efekt wszystkich tych ciosów, które w życiu otrzymał. Ale odpowiada sobie od razu, że nie. W końcu Ai raczej bił, niż bił bity. To wszystko, to efekt tych tłumów, tego szaleństwa, tej sławy. On po prostu tego nie wytrzymał
Czytałem o Alim i też myślałem, jednak tym razem myślałem o Wałęsie teraz i sprzed lat, że przecież to nic nie znaczy, że tłumy są niszczące, że nie da się zachować pełnej koncentracji w takich warunkach dzień w dzień. A nie każdy ma w sobie tyle świętości, co Jan Paweł II, o którym ci, co go widzieli mówili, że wokół siebie stale roztaczał taką aurę, że każdy, komu udało się być blisko Niego czuł, że w pewnym momencie patrzy tylko na ciebie, a jak mówi, to też tylko do ciebie i do nikogo innego.
A dziś znów pojawił się Lech Wałesa w wywiadzie dla pisma “Gala”. Wałęsa jak to Wałęsa; opowiada, że jakiś milioner chciał dać milion dolarów za jego serce, że gdyby nie on, Wałęsa, to rewolucji by nie było, no i że generalnie on, Wałęsa, jeżeli jest próżny, to tylko trochę, jak każdy. Nic nowego.
O wiele ciekawsza jest przytoczona na wstępie wypowiedź wielkiego pisarza, myśliciela i wielki polski autorytet, mianowicie Jerzego Pilcha, na temat Wałęsy. Otóż Pilch twierdzi, że nawet jeśli przyjmiemy, że Wałęsa “nie wie wszystkiego, albo nawet nie wie nic, to wie jednak >coś poza tym<”
Tym samym Lech Wałęsa został ustawiony już na początku rozmowy jakby poza czasem i poza przestrzenią. Niekiedy mówi się: “Moje problemy zaczynają się tam, gdzie kończą problemy innych”; sam Lech Wałęsa kiedyś mawiał: “Nie czytam książek, bo po przeczytaniu pierwszego zdania, wiem, jaki jest koniec”. Teraz Pilch mówi, że Wałęsa nie wie nic, bo wie więcej.
Po Pilchu, oddajmy głos byłemu prezydentowi. W pewnym miejscu, pytany o to, ile ma wnuków, Wałęsa odpowiada: "Wszystkie dzieci są moje. Wszystkie wnuki na świecie też”.
I od razu wracam do Alego. Podczas swojej wizyty w jednej z “czarnych” waszyngtońskich szkół, Ali “idzie korytarzami. Dzieci wchodzą do klas. Ali nachyla się i mówi: >One są wszystkie moje. Oto co otrzymałem od Allaha. Oto niebo na Ziemi<”.
I wówczas przypominam sobie jeszcze jedną scenę, kiedy Ali przedziera się przez lotniskowy tłum, ludzie krzyczą, ktoś klęka i się modli, jakaś kobieta wręcza Alemu dziecko do potrzymania, a Ali nie patrząc szepcze:
“To cały świat. To całe moje życie. Nie jestem wykształcony. Jestem głupszy od ciebie. Nie potrafię pisać tak ładnie, jak ty. Nie potrafię czytać tak szybko, jak ty. Ale ludzie tym się nie przejmują. Bo to pokazuje, że jestem zwykłym człowiekiem. Jak oni”.
A po chwili znowu: “Podbiłem świat i nie dało mi to satysfakcji. Kto mógłby być bardziej popularny. Kto mógłby osiągnąć większe szczyty?”
A ja sobie w tym momencie pomyślałem. To by był figiel, gdyby akurat wówczas na lotnisku pojawił się nasz Lechu, w drodze, powiedzmy do Houston na wszepienie rozrusznika, i usłyszał, co mówi Ali. Z pewnością podkręcił by groźnie wąsa i mruknął: “Ja”.
A potem obaj panowie rzuciliby się na siebie z pięściami i rozpoczęli prawdziwą, jedyną, niepowtarzalną walkę.
P.S. Od jutra, dla zainteresowanych, w odcinkach, całość felietonu Boba Greene’a o Le... o Muhammedzie Alim. Zapraszam.

Wobec Zamętu

  Nasz e ciało składa się z około 30 bilionów komóre k, k tóre współżyją z 38 bilion ami bakterii . Każda komórka ma własne życie i swoje ...