Nie mam pewności, a sprawdzać mi się nie
chce, ale mam wrażenie, że opisałem tę moją przygodę w książce o markach,
dolarach i biustonoszu, gdyby jednak ktoś jej nie znał, przypomnę. Otóż kiedy
jeszcze za głębokiego gierkowskiego PRL-u przyszło mi pracować w charakterze
sprzedawcy w katowickim domu handlowym „Zenit”, jak wszyscy inni sprzedawcy,
wziąłem udział w zorganizowanym przez Radio Katowice konkursie na tak zwanego
„najuprzejmniejszego sprzedawcę” i ów konkurs wygrałem. Oczywiście nie
wykluczam, że faktycznie byłem bardziej uprzejmy od moich
koleżanek-sprzedawczyń, faktem jest jednak, że kiedy ów konkurs trwał moi
liczni wówczas znajomi zupełnie oszaleli na punkcie tego konkursu i gremialnie
wrzucali na mnie swoje głosy po dziesięć, pięćdziesiąt, czy sto razy, a więc,
że tak powiem, szału nie było. Ciekawe natomiast było to, że – o czym osobiście
poinformowała mnie przeprowadzająca wywiad pani redaktorka z radia – główną
nagrodę dla najuprzejmiejszego sprzedawcy zgarnęła pewna Krysia, a ja się
musiałem zadowolić miejscem drugim, a to z tego względu, że organizatorom
konkursu bardzo zależało na tym, żeby wszystko było na swoim miejscu i nie
okazało się, że wśród tych dziesiątek sprzedawczyń najuprzejmiejszy okazał
jakiś mężczyzna.
Z tego co mi wiadomo, i akurat w żaden
sposób mnie to nie dziwi, najuprzejmiejszych sprzedawców w Nowym Wspaniałym
Świecie się już nie wybiera, natomiast, owszem, konkursy jak najbardziej
istnieją, tyle że na najlepszego przedsiębiorcę, najlepszego pisarza, najlepszy
film, czy najlepszą szkołę i że metody według których się je organizuje, nie
zmieniły się bardzo, a i podobnie też ich cel został ten sam: chodzi o to, by udowodnić
wcześniej przyjętą tezę. A ja dziś chciałem powiedzieć parę słów o tych właśnie
najlepszych szkołach. Od dłuższego bowiem czasu próbuję zrozumieć sens owego nałogowego
wręcz tworzenia rankingów „najlepszych szkół” i ponoszę porażkę za porażką. W
związku z wykonywanym od dziesiątek lat zawodem, znam, czy to z kontaktu
bezpośredniego, czy z informacji od osób, które ów kontakt zaliczyły, wszystkie
mniej więcej szkoły w mieście na wylot. Podstawówki, gimnazja, licea – można
wybierać. I daję słowo, że jedyne kryterium, jakie znam, a które mogłoby pomóc
w określeniu poziomu szkoły, to poziom prezentowany przez uczące się tam
dzieci. I proszę zwrócić uwagę, ja mówię o poziomie dzieci, nie nauczycieli.
Dlaczego? Dlatego, że poziom nauczania w każdej z nich jest mniej więcej taki
sam. Nie ma żadnego sposobu, by powiedzieć, że ten nauczyciel jest lepszy od
tamtego, z tej prostej przyczyny, że każdy nauczyciel, który ma przed sobą
zdolną, grzeczną i pracowitą młodzież jest nauczycielem dobrym, a każdy, który
się musi męczyć z bandą rozwydrzonych i zgnuśniałych durniów, jest
automatycznie nauczycielem złym. Oczywiście, ja nie twierdzę, że nie ma
nauczycieli obiektywnie dobrych i obiektywnie złych, bo są jak najbardziej,
natomiast z tego co mi wiadomo, nikt dotychczas nie wymyślił sposobu, by ów
poziom zawodowych umiejętności zmierzyć.
Można zatem powiedzieć, że o poziomie
szkół świadczą uczniowie, tak jak zostali ukształtowani przez indywidualne, być
może wrodzone, zdolności, dom rodzinny, Kościół, kolegów, może jakieś twórcze
zainteresowania, natomiast nie ma takiej możliwości, by na jego wybitność wpłynął nauczyciel, choćby nie wiadomo jak dobry. Takie cuda
zdarzają się tylko w amerykańskich filmach. Poza tym, jedyne co nauczyciel może
zrobić, to ucznia nie zepsuć, a ponieważ ten najczęściej, i to już w najgorszym
wypadku, jest równie głupi, jak nauczyciel, to się w praktyce nie zdarza. To
już prędzej uczeń zepsuje nauczyciela, niż ten ucznia.
A zatem jest tak, że mamy, dajmy na to,
najlepsze liceum w regionie i tam 90 procent dzieci to laureaci olimpiad, oraz innego
rodzaju mistrzowie z różnych dziedzin, i w związku z tym wieść niesie, że tam
poziom nauczania musi być bardzo wysoki. Tymczasem jest tak, że wspomniane
liceum już na samym starcie nie żadnej możliwości ruchu, bo to do niego właśnie
zgłaszają się najwybitniejsi gimnazjaliści z całej okolicy, po trzech, czterech
za każdej szkoły, dzieci najwybitniejsze, najmądrzejsze, najgrzeczniejsze i
najbardziej pracowite. Przepraszam bardzo, ale co w tej sytuacji ma do roboty
nauczyciel? Nawet nie może na nich nawrzeszczeć i udać srogiego. Daję
najświętsze słowo honoru, że ja znam bardzo dobrze tak zwane „najlepsze” licea,
czy gimnazja w mieście, podobnie zresztą jak i te „najgorsze”, i nauczyciele w
każdym z nich mogą być dokładnie tak samo głupi, mądrzy, leniwi, pomysłowi, czy
niekompetentni, jak w tym poprzednim i następnym. W ostatecznym rozrachunku
tylko uczniowie wyznaczają ów mityczny i kompletnie fikcyjny „poziom
nauczania”.
Piszę ten tekst, bo w zeszłym tygodniu
dotarła do mnie wiadomość, że słynne wydawnictwo Pearson ogłosiło konkurs na
najlepszego nauczyciela w Europie i wschodniej Azji i zwycięzcą została nauczycielka
angielskiego z Gliwic o nazwisku Bilska. Przeczytałem cały długi tekst na ten
temat w lokalnym wydaniu „Gazety Wyborczej” w poszukiwaniu informacji, w jaki
sposób międzynarodowe jury odkryło owe nadprzeciętne zdolności, i proszę sobie
wyobrazić, że poza tym, że Bilska jest bardzo oddana swojej pracy i na lekcjach
stosuje najbardziej nowoczesne metody uczenia, polegające na tym, że wszystkie
dzieci mają telefony komórkowe i na tych telefonach rozwiązują jakieś językowe
zagadki, tam nie ma nic więcej. Można zresztą obejrzeć sobie na youtubie filmik
z jednej z tych lekcji i tam faktycznie jest tak, że wszystko wygląda tak jak w
każdej szkole, tyle że dzieci siedzą z włączonymi telefonami i coś tam dłubią.
Ze wspomnianego tekstu w „Wyborczej” możemy się zresztą dowiedzieć więcej na
temat tego dłubania:
„Julia
Mundzik, drugoklasistka z Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 14 w
Gliwicach, najbardziej lubi, kiedy pani Agnieszka organizuje teleturnieje. –
Włączamy w telefonach aplikację, która automatycznie przydziela nas do
konkretnych grup. Pytania wyświetlają się na tablicy interaktywnej, a
odpowiedzi zaznaczamy na smartfonach. Wygrywa grupa, której członkowie
odpowiadają lepiej i szybciej – relacjonuje Julia.
Podoba jej się również gra „Galaxy”, w
której wyświetlające się na meteorytach słowa trzeba przetłumaczyć, zanim
meteoryty spadną. – Ta gra pokazuje mi, co umiem, a czego nie. Mogłabym
poprosić koleżankę, żeby mnie odpytała, ale nie byłoby przy tym frajdy – mówi
Julia”.
Ktoś powie, że to jest takie dziecięce
gadanie i że tam z pewnością musi być coś jeszcze poza tymi meteorytami. I
owszem jest, ale to już nam opowiedzą dorośli:
„Agnieszka
prowadzi lekcje dla licealistów i gimnazjalistów w ZSO nr 10, a popołudniami
wykłada w szkole językowej. Miłość do języka angielskiego łączy z drugą, chyba
jeszcze większą miłością – do nowych technologii.
Bilska niemal nigdy nie przechodzi w tryb
off-line. Wciąż sprawdza maile, portale społecznościowe, czyta o nowinkach
technologicznych. Sześć lat temu, wraz z uczniami, przekonała Adama Sarkowicza,
dyrektora ZSO nr 10, do podłączenia szkoły do szerokopasmowego internetu.
Dzięki szkolnemu wi-fi uczniowie mogą przez cały dzień przebywać jedną nogą w wirtualnym
świecie. Ale nie oddają się w nim tylko rozrywce, na to czas jest na przerwie.
Podczas lekcji szukają informacji w interaktywnych encyklopediach, buszują po
portalach społecznościowych i grają w gry – wszystko w celach dydaktycznych. –
Kiedy pani mówi: ‘Wyciągamy telefony’, cała klasa się cieszy, bo wiemy, że
będziemy robić coś fajnego – mówi Martyna Mielnik, drugoklasistka z Gimnazjum z
Oddziałami Dwujęzycznymi nr 14 w Gliwicach, które wchodzi w skład ZSO nr 10.
Bilska podkreśla, że w internecie jest
mnóstwo darmowych pomocy naukowych w języku angielskim. – Ale właściwie nie
potrzeba wcale specjalistycznych materiałów i platform edukacyjnych. Kapitalnym
narzędziem do pracy na lekcji jest choćby Facebook – mówi.
Na Facebooku zakłada zamknięte grupy dla
poszczególnych klas, inicjuje w nich dyskusje na różne tematy oraz udostępnia
uczniom materiały dydaktyczne. Kiedy planuje kartkówkę, tworzy wydarzenie i
zaprasza uczniów, by do niego dołączyli. – Na stronie wydarzenia mogę określić
zakres materiału, który uczniowie powinni opanować, udostępnić im potrzebne
pomoce. Poza tym Facebook automatycznie przypomina o nadchodzących
wydarzeniach, więc uczniowie nie mają wymówki, że zapomnieli o kartkówce –
opowiada anglistka.
Czasem niektórzy uczniowie, na przekór,
klikają przycisk ‘Nie wezmę udziału’. – Ale i tak wiadomo, że to żart.
Nieprzyłączenie się do wydarzenia na Facebooku nie zwalnia z pisania kartkówki ‘w
realu’ – śmieje się nauczycielka”.
Daję słowo, że w ten sposób mógłbym jeszcze długo cytować ten tekst, bo on sam
jest długi jak jasna cholera i równie intensywny, no ale może tylko zostawię
dla ciekawych link http://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35055,21354994,anglistka-w-wirtualnym-swiecie-facebook-przypomina-o-kartkowce.html i przejdę do podsumowania.
Rzecz bowiem w tym, że tu tak naprawdę nie
chodzi o te konkursy, te internety i tę całą Bilską z jej nauczycielską pasją,
lecz jak zawsze o system edukacji w Polsce i nadzieje, jakie są to tu to tam wciąż formułowane. Otóż wszystko
wskazuje na to, że leżymy, kwiczymy i nie mamy żadnych szans, by się z tego
podnieść, bo najwyraźniej ów kierunek został już wytyczony i to wytyczony na
dobre. I to nie tylko w edukacji, ale w każdym innym fragmencie publicznej
przestrzeni. Edukacja jest tego przekrętu zaledwie jednym z elementów, tyle
tylko że często nam najbliższym i przez to szczególnie boleśnie odczuwanym.
Polecam wszystkim odwiedzanie
księgarni pod adresem www.coryllus.pl, gdzie można kupować moje książki.